Kun tarixi: Sanoat inqilobi, Boburiylar imperiyasi va futbol afsonasi

5-yanvar sanasi fan va texnika olamidagi inqilobiy kashfiyotlar, arxitektura durdonalari hamda sport tarixidagi o‘chmas izlar bilan yodda qolgan. Kursiv Uzbekistan kunning eng muhim voqealarini xronologik tartibda taqdim etadi.

1592-yili Boburiylar imperiyasi hukmdori Shoh Jahon dunyoga keldi. Uning davri imperiyaning «Oltin asri» hisoblanadi. Ayniqsa, u o‘zining suyukli rafiqasi Mumtoz Mahal xotirasiga bag‘ishlab, dunyo mo‘jizalaridan biri – Toj Mahal maqbarasini qurdirgani bilan tarixda qolgan.

1769-yili shotlandiyalik ixtirochi Jeyms Vatt o‘zining takomillashtirilgan bug‘ mashinasi uchun patent oldi. Uning mashinaga alohida kondensator qo‘shish g‘oyasi samaradorlikni keskin oshirdi va bu voqea butun dunyo bo‘ylab Sanoat inqilobining eng muhim burilish nuqtalaridan biriga aylandi.

1914-yili «Ford Motor Company» asoschisi Genri Ford ishchilar uchun kunlik eng kam ish haqini o‘sha davr uchun rekord daraja – $5 ga oshirdi va ish kunini 8 soat qilib belgiladi. Bu qaror nafaqat mehnat unumdorligini oshirdi, balki oddiy ishchilarni avtomobil sotib olishga qodir xaridorlarga aylantirib, o‘rta sinfni shakllantirdi.

1933-yili San-Fransiskoda dunyoga mashhur «Oltin Darvoza» (Golden Gate) ko‘prigining qurilish ishlari boshlandi. Muhandis Jozef Strauss loyihasi asosida qurilgan va o‘ziga xos to‘q qizil rangga bo‘yalgan ushbu inshoot bugungi kunda AQShning eng taniqli ramzlaridan biri hisoblanadi.

1946-yili amerikalik aktrisa, «Oskar» mukofoti sovrindori Dayan Kiton dunyoga keldi. U «Cho‘qintirgan ota» trilogiyasi va Vudi Allenning «Enni Xoll» filmidagi esda qolarli rollari hamda o‘ziga xos uslubi bilan Gollivudda mashhurlikka erishgan.

2005-yili astronomlar guruhi Quyosh tizimidagi mitti sayyoralar orasida eng kattasi – Erida (Eris) kashf etilganini e’lon qildi. Aynan shu osmon jismining topilishi keyinchalik Plutonning sayyora maqomidan mahrum etilishiga va «mitta sayyora» tushunchasining kiritilishiga sabab bo‘ldi.

2014-yili futbol tarixidagi eng buyuk hujumchilardan biri, «Qora pantera» laqabli Eysebio vafot etdi. Asli mozambiklik bo‘lgan Portugaliya terma jamoasi va «Benfika» klubi afsonasi 1966-yilgi Jahon chempionatida to‘purar bo‘lgan va 1965-yilda «Oltin to‘p»ni qo‘lga kiritgan edi.

Avvalroq Kursiv Uzbekistan 4-yanvar sanasida sodir bo‘lgan muhim hodisalar haqida xabar bergan edi.