Jahon valyuta operatsiyalarining 88 foizi dollarga to‘g‘ri keladi — tadqiqot
AQSh dollari global moliya tizimining shubhasiz yetakchisi sifatida o‘z mavqeini saqlab qolmoqda va butun dunyo bo‘ylab barcha valyuta operatsiyalarining 88 foizini tashkil qiladi. Bu haqda OANDA va Visual Capitalist tomonidan o‘tkazilgan qo‘shma tadqiqotda keltirilgan.
Unga ko‘ra, yevro dollarga nisbatan eng katta savdo hajmiga ega bo‘lib, bu AQSh va Yevro hududi o‘rtasidagi yaqin iqtisodiy aloqalarni tasdiqlaydi.
FX Volume Survey ma’lumotlariga ko‘ra, yagona Yevropa valyutasi dollar juftligida shubhasiz yetakchi hisoblanadi. EUR/USD juftligining o‘rtacha kunlik savdo hajmi $135,3 milliardni tashkil etadi, bu uning eng yaqin raqobatchilaridan sezilarli darajada oshib ketadi.
Yaponiya iyenasi kuniga $92,7 milliard bilan ikkinchi o‘rinda, Kanada dollari esa $52,9 milliard bilan kuchli uchlikni yakunlaydi. Ushbu uchta valyuta jahon bozorida dollar savdosining asosiy ulushini tashkil qiladi.
AQSh dollari bilan savdo hajmi bo‘yicha eng yaxshi 10 ta valyuta
Quyida AQSh dollariga (kuniga milliardlab dollar) eng ko‘p almashtiriladigan valyutalarning to‘liq ro‘yxati keltirilgan:
- Yevro (EUR) — $135,3 mlrd
- Yaponiya iyenasi (JPY) — $92,7 mlrd
- Kanada dollari (CAD) — $52,9 mlrd
- Britaniya funti (GBP) — $43,9 mlrd
- Avstraliya dollari (AUD) — $36,3 mlrd
- Meksika pesosi (MXN) — $27,4 mlrd
- Shveytsariya franki (CHF) — $18,4 mlrd
- Gonkong dollari (HKD) — $15,4 mlrd
- Singapur dollari (SGD) — $14,4 mlrd
- Xitoy yuani (CNY) — $11 mlrd
Mintaqaviy xususiyatlar
Ma’lumotlar valyuta bozorining savdo aloqalariga kuchli bog‘liqligini ko‘rsatadi. Kanada dollari va Meksika pesosining kuchli oltitalikda mavjudligi Shimoliy Amerika Erkin Savdo Shartnomasi (USMCA) bilan izohlanadi.
Shu bilan birga, Shveytsariya franki va Singapur dollari xavfsiz boshpana maqomi va bu mamlakatlarning moliyaviy markazlar sifatidagi ahamiyati tufayli o‘z mavqeini saqlab qolmoqda.
Meksika pesosi – Xitoy yuani paradoksi
Tadqiqotda ikki jihat alohida e’tiborni tortadi. Birinchidan, Meksika pesosi (6-o‘rin) Shveytsariya frankidan ustun turadi va Xitoy yuaniga qaraganda deyarli uch baravar ko‘proq sotiladi. Bu «yaqin savdo» hodisasi bilan bog‘liq — Amerika kompaniyalari ishlab chiqarish quvvatini Xitoydan Meksikaga ko‘chirmoqda, bu esa qo‘shni davlatlar o‘rtasida to‘g‘ridan to‘g‘ri investitsiyalar va savdoning o‘sishiga turtki bo‘ldi.
Ikkinchidan, Xitoy yuani (10-o‘rin), dunyoda ikkinchi yirik iqtisodiyot bo‘lishiga qaramay, dollarga ($11 milliard) nisbatan savdoda kamtarona o‘rinni egallaydi. Bu Pekinning qattiq valyuta nazoratining bevosita natijasidir. Xitoy rasmiylari kapitalning erkin harakatlanishini cheklaydi, bu esa yuanning dollar tizimidan tashqarida xalqaro hisob-kitoblarda tobora ortib borayotgan roliga qaramay, uning to‘laqonli, erkin konvertatsiya qilinadigan valyutaga aylanishiga to‘sqinlik qiladi.
Avvalroq «Kursiv» 2025-yil global valyuta bozori uchun burilish nuqtasi bo‘lgani, uzoq vaqt hukmronlik qilganidan so‘ng, AQSh dollari sezilarli darajada qiymatini yo‘qotgani va boshqa mintaqaviy valyutalar yetakchilik qilgani haqida yozgandi.
