14-fevral kuni jahon futbolining turli davrlarida yorqin iz qoldirgan to‘rt nafar mashhur futbolchi — Kevin Kegan, Anxel di Mariya, Edinson Kavani va Kristian Eriksen o‘z tavallud kunini nishonlamoqda. Ushbu sanada tug‘ilgan yulduzlar Yevropa va Janubiy Amerika maydonlarida ko‘plab sovrinlarni qo‘lga kiritib, futbol tarixiga o‘z nomlarini yozdirishga muvaffaq bo‘lishgan.
Kevin Kegan: Angliyaning birinchi superyulduzi
1951-yilning 14-fevralida Angliyaning Armtorp shahrida tug‘ilgan Kevin Kegan o‘z faoliyatini kamtarona «Skantorp Yunayted» klubida boshlagan. Uning o‘yini tezda mutaxassislar e’tiboriga tushdi va 1971-yilda afsonaviy murabbiy Bill Shenkli uni «Liverpul» safiga qo‘shib oldi. Aynan Mersisayd klubida Kegan haqiqiy yulduzga aylandi. U jamoa bilan uch marta Angliya chempionligi, Angliya kubogi va eng muhimi, 1977-yilda Yevropa Chempionlar kubogini qo‘lga kiritdi. Uning maydondagi tinimsiz harakati va yetakchilik qobiliyati «Liverpul»ning 70-yillardagi gegemonligini ta’minlagan asosiy omillardan biri bo‘ldi.
«Liverpul»dagi muvaffaqiyatlaridan so‘ng, Kegan kutilmaganda Germaniyaning «Gamburg» klubiga o‘tib, faoliyatidagi eng cho‘qqiga chiqdi. Bundesligadagi ajoyib o‘yinlari sababli u 1978 va 1979-yillarda ketma-ket ikki marta nufuzli «Oltin to‘p» mukofotiga loyiq ko‘rildi. Bu natija uni ingliz futboli tarixidagi eng buyuk o‘yinchilardan biriga aylantirdi. Kegan nafaqat maydondagi o‘yini, balki o‘sha davr futbolchilariga xos bo‘lmagan mediadagi mashhurligi bilan ham ajralib turardi.
Faoliyatini yakunlagach, Kegan murabbiy sifatida ham nom qozondi. Xususan, «Nyukasl Yunayted»ni boshqarib, hujumkor futbol uslubi bilan muxlislar mehrini qozondi. Uning nomi ingliz futbolida nafaqat sovrinlar, balki o‘yinga bo‘lgan ishtiyoq va professionalizm ramzi sifatida qoldi. Kegan futbolchilik faoliyatida Yevropa maydonlarida ingliz futbolchilarining ham texnik jihatdan kuchli bo‘la olishini isbotlagan dastlabki yulduzlardan biri hisoblanadi.
Edinson Kavani: Urugvaylik «El Matador»
1987-yil 14-fevralda Urugvayning Salto shahrida tug‘ilgan Edinson Kavani katta futbolga poytaxtning «Danubio» klubi orqali kirib keldi. 2007-yilda Janubiy Amerika yoshlar chempionatidagi yorqin o‘yinidan so‘ng, u Italiyaning «Palermo» klubiga yo‘l oldi. Aynan Sitsiliyada Kavani o‘zining gol sezish qobiliyati va jismoniy kuchi bilan tanildi. Biroq uning haqiqiy yulduzlik onlari «Napoli» safida boshlandi. Neapolda u Diego Maradonadan keyingi asosiy qahramonlardan biriga aylanib, A Seriyada sermahsullik ko‘rsatdi va jamoani yangi darajaga olib chiqdi.
2013-yilda Kavani Fransiyaning «Pari Sen-Jermen» klubiga 64 mln yevro evaziga transfer qilindi. Parijda u Zlatan Ibragimovich va keyinchalik Neymar hamda Mbappe bilan birga o‘ynab, klub tarixidagi eng yaxshi to‘purarlardan biriga aylandi. Uning o‘yin uslubi nafaqat gollar, balki maydon bo‘ylab tinimsiz yugurish, himoyachilarga bosim o‘tkazish va jamoaviy o‘yinga sodiqligi bilan ajralib turardi. Muxlislar unga maydondagi sovuqqonligi va kuchli zarbalari uchun «El Matador» laqabini berishgan.
Kavani Urugvay terma jamoasi tarixida ham muhim o‘rin tutadi. U Luis Suares bilan birgalikda so‘nggi o‘n yillikning eng xavfli hujum tandemlaridan birini hosil qildi. 2011-yilda Amerika kubogining qo‘lga kiritilishida uning hissasi katta bo‘ldi. Kavani faoliyatining so‘nggi bosqichlarida «Manchester Yunayted» va «Boka Xuniors» kabi klublarda o‘ynab, o‘zining professionalligi va tajribasini namoyish etishda davom etmoqda.
Anxel di Mariya: Finallar futbolchisi
1988-yil 14-fevralda Argentinaning Rosario shahrida tug‘ilgan Anxel di Mariya futbolchilik faoliyatini mahalliy «Rosario Sentral» klubida boshlagan. Yoshligida ko‘mir omborida ishlagan va qiyinchiliklar bilan o‘sgan futbolchi 2007-yilda Portugaliyaning «Benfika» klubiga ko‘chib o‘tdi. Lissabondagi ajoyib texnikasi va tezligi uni Yevropaning grand klublari e’tiboriga tushirdi.
2010-yilda «Real Madrid»ga o‘tishi uning faoliyatidagi burilish nuqtasi bo‘ldi. Madridda u Krishtianu Ronaldu va boshqa yulduzlar bilan birga o‘ynab, 2014-yilda Chempionlar ligasida g‘olib chiqdi va final uchrashuvining eng yaxshi o‘yinchisi deb topildi.
Keyinchalik «Manchester Yunayted», «PSJ» va «Yuventus» kabi top-klublarda to‘p surgan di Mariya har qanday jamoada o‘yinni o‘zgartira oladigan ijrochi ekanini isbotladi. Ayniqsa, Parijdagi faoliyati davomida u Fransiya chempionatida ko‘plab rekordlarni yangiladi va eng yaxshi assistentlardan biriga aylandi. Biroq uning nomi ko‘proq Argentina terma jamoasidagi hal qiluvchi gollari bilan bog‘liq. Uzoq yillar davomida tanqidlarga uchraganiga qaramay, di Mariya eng muhim pallalarda o‘z so‘zini ayta oldi.
Futbol tarixida Anxel di Mariya «finallar odami» sifatida qoladi. U 2008-yilgi Olimpiada finalida, 2021-yilgi Amerika kubogi finalida, 2022-yilgi «Finalissima»da va eng asosiysi, 2022-yilgi Jahon chempionati finalida Fransiya darvozasiga gol urdi. Qatardagi mundial finalidagi goli va Lionel Messi bilan birgalikda qo‘lga kiritgan Jahon kubogi uning ismini futbol tarixiga oltin harflar bilan yozdi.
Kristian Eriksen: Matonat va qaytish ramzi
1992-yil 14-fevralda Daniyaning Middelfart shahrida tug‘ilgan Kristian Eriksen yoshligidanoq o‘zining noyob o‘yinni ko‘ra bilish qobiliyati bilan ajralib turgan. «Ayaks» akademiyasida tahsil olib, katta futbolga shu klub orqali kirib kelgan Eriksen, keyinchalik Angliyaning «Tottenhem» klubiga o‘tdi. London klubida Maurisio Pochettino qo‘l ostida u Premer-liganing eng yaxshi pleymeykerlaridan biriga aylandi. Uning jarima zarbalari, aniq uzatmalari va maydon markazini boshqarishi «shporlar»ni 2019-yilgi Chempionlar ligasi finaliga yetaklashda muhim rol o‘ynadi.
Keyinchalik Italiyaning «Inter» klubiga o‘tib, A Seriya chempionligini qo‘lga kiritgan bo‘lsa-da, Eriksenning faoliyati va hayoti 2021-yilgi Yevropa chempionatida butunlay o‘zgardi. Daniya va Finlyandiya o‘rtasidagi o‘yinda yuragi to‘xtab qolgan futbolchi maydonning o‘zida hayot uchun kurashdi. Ko‘pchilik uning faoliyati yakunlanganini taxmin qilgan edi, ammo Eriksen misli ko‘rilmagan matonat ko‘rsatdi. Kardioverter-defibrilyator o‘rnatilganidan so‘ng, u futboldan ketishni rad etdi va katta sportga qaytishga qaror qildi.
Eriksenning qaytishi dastlab «Brentford» safida, so‘ngra «Manchester Yunayted» kabi grand klubda amalga oshdi. U nafaqat maydonga qaytdi, balki yuqori darajadagi o‘yinini tiklab, yana terma jamoa yetakchisiga aylandi. Kristian Eriksen futbol tarixida nafaqat o‘zining nafis texnikasi va intellektual o‘yini, balki inson irodasining qanchalik kuchli bo‘lishi mumkinligini isbotlagan tirik afsona sifatida qoladi.
