Chevrolet avtomobili uchun disk o‘lchami, materiali va texnik parametrlari mashinaning boshqaruviga, yonilg‘i sarfiga va xavfsizlik darajasiga ta’sir qiladi. Noto‘g‘ri tanlov rul boshqaruvi og‘irlashishiga yoki osma tizimiga zarar yetishiga olib kelishi mumkin. Quyida Kursiv Uzbekistan Chevrolet modellari uchun disklarni qanday tanlash kerakligi va bunda e’tibor berilishi kerak omillar haqida ma’lumot beradi.
Ushbu maqola orqali quyidagilarni bilib olasiz:
Disk diametri va kengligi qancha bo‘lishi kerak
Temir yoki alyuminiy: qaysi biri yaxshiroq
Eng muhim texnik ko‘rsatkichlar qaysilar
Dizayn va amaliyot: chiroyli disklar
Disk diametri va kengligi: R nechini tanlash kerak
Disk diametri shina o‘lchami bilan mos bo‘lishi kerak. Masalan, R15 disk R15 shina bilan ishlatiladi. Diametr oshsa, tashqi ko‘rinish yaxshilanadi, lekin yurish qattiqlashadi.
Katta disk sport ko‘rinish beradi. Ammo yo‘llar sifati past hududlarda kichikroq disk qulayroq. O‘zbekistonda ko‘pchilik R14 yoki R15 o‘lchamni afzal ko‘radi. Chunki bu amortizatsiyani yaxshiroq saqlaydi.
Disk kengligi ham muhim. Juda keng disk yoqilg‘i sarfini oshirishi mumkin. Juda tor disk esa barqarorlikni kamaytiradi. Zavod tavsiyasidan chiqmaslik eng xavfsiz yo‘l hisoblanadi.
Agar tashqi ko‘rinish uchun R16 yoki R17 tanlansa, osma tizim yuklamasi ortishini inobatga olish kerak.
Ko‘p holatda avtomobilning texnik pasportida R15, R16 yoki R17 kabi standart o‘lchamlar ko‘rsatiladi. Ishlab chiqaruvchi aynan shu parametrlar asosida osma tizimi va rul boshqaruvini sozlagan bo‘ladi. Shuning uchun zavod tavsiyasidan chiqmaslik xavfsizlik nuqtai nazaridan to‘g‘ri qaror hisoblanadi.
Agar disk diametri oshirilsa, shina profili kamaytirilishi shart. Aks holda g‘ildirak umumiy balandligi o‘zgarib ketadi va spidometr ko‘rsatkichi xato ishlashi mumkin. Bundan tashqari, osma tizimiga ortiqcha yuk tushadi.
Temir yoki alyuminiy: qaysi biri yaxshiroq
Disk materiali tanlovi ko‘p jihatdan haydash sharoiti va budjetga bog‘liq. Temir disklar odatda arzonroq bo‘ladi va zarbaga nisbatan chidamli hisoblanadi. Ular chuqur yoki notekis yo‘llarda yaxshi xizmat qiladi. Shu sababli ko‘plab haydovchilar qish mavsumida aynan temir diskdan foydalanadi. Ular egilishi mumkin, ammo ko‘pincha ta’mirlash imkoni bo‘ladi.
Alyuminiy qotishmali disklar esa yengilroq va estetik jihatdan jozibador. Og‘irlikning kamayishi avtomobilning tezlanishi va tormozlanishiga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi. Bundan tashqari, yengil disklar osma tizimiga tushadigan yukni ham kamaytiradi. Bu esa boshqaruv aniqligini oshiradi.
Masalan, Chevrolet Tracker yoki Chevrolet Malibu kabi modellarda zavoddan alyuminiy disklar o‘rnatilgan bo‘ladi. Bu nafaqat dizayn, balki boshqaruv va qulaylikni ham yaxshilashga qaratilgan.
Biroq alyuminiy disklar kuchli zarbada yorilishi mumkin. Ularni payvandlash yoki tiklash har doim ham oson emas. Temir disk esa ko‘pincha egiladi, lekin maxsus ustaxonada tuzatish mumkin. Shu bois tanlov qilishda yo‘l sharoiti, haydash uslubi va xarajatlarni hisobga olish muhim.
PCD, ET va markaziy teshik: eng muhim texnik ko‘rsatkichlar
Disk tanlashda ko‘pchilik faqat diametrga e’tibor beradi. Aslida esa eng muhim parametrlar ko‘zga ko‘rinmaydigan texnik ko‘rsatkichlar. Ular noto‘g‘ri tanlansa, hatto to‘g‘ri diametr ham muammoni hal qilmaydi. PCD, ET va markaziy teshik diskning avtomobilga to‘liq va xavfsiz moslashishini ta’minlaydi.
PCD murvatlar soni va ularning joylashuv masofasini bildiradi. Masalan, 4×100 degani diskda 4 ta murvat bor va ular 100 mm diametrli aylana bo‘ylab joylashgan. 5×114.3 esa 5 ta murvat va 114.3 mm masofani anglatadi. Agar PCD mos kelmasa, disk umuman o‘rnatilmaydi yoki murvatlar noto‘g‘ri joylashadi. Bu esa xavfli holatga olib kelishi mumkin.
ET ko‘rsatkichi diskning chiqish masofasini anglatadi. Ya’ni disk avtomobil g‘ildirak arkasi ichiga yoki tashqarisiga qanchalik siljishini ko‘rsatadi. Agar ET juda kichik bo‘lsa, g‘ildirak tashqariga chiqib ketadi. Juda katta bo‘lsa, ichkariga kirib, osma qismlarga tegishi mumkin. Noto‘g‘ri ET rul boshqaruviga, «podshipnik»larga va shinalarning yeyilishiga salbiy ta’sir qiladi.
Markaziy teshik diametri ham aniq mos bo‘lishi kerak. Bu diskning «stupitsa»ga to‘g‘ri o‘tirishini ta’minlaydi. Agar teshik katta bo‘lsa, maxsus markazlashtiruvchi halqa ishlatiladi. Agar kichik bo‘lsa, diskni umuman o‘rnatib bo‘lmaydi.
Dizayn va amaliyot: chiroyli ko‘rinish
Disk tanlashda ko‘pchilik avvalo tashqi ko‘rinishga e’tibor beradi. Qora, kumush, grafit yoki ikki rangli variantlar bozorda keng tarqalgan. Biroq dizayn texnik xavfsizlikdan ustun bo‘lmasligi kerak.
Juda nozik spisali yoki haddan tashqari yengil disklar notekis yo‘llarda tez shikastlanishi mumkin. Chuqurga tushganda bunday disklar yorilib ketishi yoki deformatsiyalanishi ehtimoli yuqori. Ayniqsa, sifat nazorati past bo‘lgan arzon, noma’lum brend disklar xavf tug‘diradi.
Chiroyli disklarning yana bir muammosi bu parvarish talabi. Murakkab dizayndagi disklarni yuvish qiyinroq bo‘ladi. Tormoz kolodkalari changi tez yig‘iladi va yuzada dog‘ qoldirishi mumkin. Qora yoki yaltiroq yuzali disklar esa tirnalishga sezgir bo‘ladi. Qishda tuz va reagentlar ta’sirida lak qoplamasi tez yemirilishi mumkin.
Masalan, Chevrolet Cobalt yoki Chevrolet Nexia egalari ko‘pincha R15 alyuminiy disklarni tanlaydi. Bu o‘lcham avtomobilning zavod sozlamalariga mos keladi. Yurish qattiqlashib ketmaydi va tashqi ko‘rinish ham sezilarli yaxshilanadi. Shu bilan birga, kundalik foydalanish uchun yetarlicha mustahkamlik saqlanadi.
Umuman olganda, disk tanlashda faqat chiroyli ko‘rinishga berilib ketish to‘g‘ri emas. O‘lcham, texnik moslik, yo‘l sharoiti va disk sifati birgalikda baholanishi kerak.
Eslatib o‘tamiz, avvalroq Kursiv Uzbekistan Chevrolet avtomobillariga dvigatel moyini qanday tanlash kerakligi va avtomobilni xarid qilishdan oldin qanday tekshirish lozimligi haqida ma’lumot bergandi.
