Kosmosga ilk qadam va san’at tarixidagi eng yirik o‘g‘rilik — kun tarixi

18-mart sanasi insoniyatning koinotni zabt etishidan tortib, muhandislik sohasidagi ulkan muvaffaqiyatlar va texnologik xatolar bilan tarix sahifalaridan o‘rin olgan. Kursiv Uzbekistan kunning eng muhim voqealarini xronologik tartibda taqdim etadi.

1959-yili mashhur fransuz kinorejissyori, ssenarist va prodyuser Lyuk Besson tavallud topdi. U jahon kinosi ixlosmandlariga «Taksi», «Leon», «Beshinchi element» va «Lyusi» kabi kultga aylangan filmlari orqali yaxshi tanish. Rejissyorning o‘ziga xos vizual uslubi va dinamik poygalarga boy ssenariylari uni zamonaviy kinematografiyaning eng yirik vakillaridan biriga aylantirdi.

1965-yilda sovet kosmonavti Aleksey Leonov «Vosxod-2» kosmik kemasidan ochiq koinotga chiqib, tarixdagi ilk fazoviy sayrni amalga oshirdi. U kema tashqarisida 12 daqiqa davomida bo‘lib, insonning koinotda erkin harakatlanishi va ishlashi mumkinligini amalda isbotladi. Bu voqea jahon kosmonavtikasi rivojida inqilobiy qadam bo‘lib, maktab darsliklaridan mustahkam o‘rin olgan.

1982-yili «Formula-1» poygalarining taniqli nemis haydovchisi Timo Glok dunyoga keldi. U o‘z faoliyati davomida «Jordan», «Toyota» va «Virgin» kabi jamoalar safida trassaga chiqib, avtosport olamida o‘z o‘rniga ega bo‘ldi. Glok, ayniqsa, shiddatli burilishlardagi mahorati va barqaror natijalari bilan muxlislar e’tiborini qozongan.

1990-yili AQShning Boston shahridagi Izabella Styuart Gardner muzeyida san’at tarixidagi eng yirik o‘g‘rilik sodir etildi. Politsiyachi qiyofasidagi ikki jinoyatchi muzeyga kirib, umumiy qiymati $300 mln dan ortiq bo‘lgan 12 ta nodir san’at asarini, jumladan Rembrandt va Vermeyer kartinalarini o‘g‘irlab ketishdi. Mazkur o‘g‘rilik siri va asarlarning taqdiri shu kungacha ochilmaganicha qolmoqda.

2018-yilda AQShning Arizona shtatida Uber kompaniyasiga tegishli avtopilot boshqaruvidagi avtomobil piyodani urib yubordi. Bu hodisa tarixda haydovchisiz harakatlanuvchi texnika ishtirokidagi birinchi o‘limli yo‘l-transport hodisasi sifatida qayd etildi. Mazkur fojia dunyo miqyosida sun’iy intellekt xavfsizligi va robotlashtirilgan transportning axloqiy masalalari bo‘yicha katta bahs-munozaralarga sabab bo‘ldi.

2022-yili Turkiyada Osiyo va Yevropa qit’alarini bog‘lovchi muazzam «1915 Chanoqqal’a» (Çanakkale) ko‘prigi ochildi. Mazkur inshoot 2023 metrlik asosiy orlig‘i bilan dunyodagi eng uzun osma ko‘prik hisoblanadi. Zamonaviy muhandislik mo‘jizasi bo‘lgan ushbu ko‘prik mintaqa logistikasini rivojlantirishda va Dardanell bo‘g‘ozi orqali o‘tish vaqtini qisqartirishda muhim strategik ahamiyatga ega.

Avvalroq Kursiv Uzbekistan oldingi kunlar xronikasi haqida xabar bergan edi.