Zararlangan go‘sht xavfi: O‘zbekiston Rossiya va Qirg‘izistondan importni davom ettirmoqda
So‘nggi kunlarda Rossiya va Qirg‘izistonda (O‘zbekistonga go‘sht va chorva mollari import qiluvchi davlatlardan) chorva mollari orasida kasallik holatlari qayd etilmoqda. Biroq rasmiylar bu borada aniq izoh bermayapti.
Rossiyaning Novosibirsk viloyati va boshqa hududlarda aholi ommaviy so‘yishga qarshi norozilik bildirgan. Rasmiy tushuntirishga ko‘ra, bu choralar xavfli infeksiyalar tarqalishining oldini olish uchun amalga oshirilmoqda. Ammo ko‘pincha kasallik nomi ochiqlanmaydi.
Ba’zi hollarda pastellyoz tilga olinmoqda. Bu nisbatan yengil infeksiya bo‘lib, Qishloq xo‘jaligi vazirligi buyrug‘iga ko‘ra, undan boshqa hayvonlarni majburiy so‘yish talab etilmaydi. Mutaxassislar esa asl sabab yanada jiddiyroq bo‘lishi mumkinligini aytmoqda. Xususan, gap oqsil kasalligi haqida borayotgan bo‘lishi ehtimoli yuqori.
Qirg‘izistonda ham qishloq hududlarida chorva kasallanishi holatlari qayd etilgan. Hayvonlarda yuqori harorat, yemdan bosh tortish va hatto nobud bo‘lish kabi alomatlar kuzatilmoqda. Bu yerda ham sabab oqsil kasalligi bo‘lishi mumkinligi taxmin qilinmoqda.
Qirg‘iziston parlamenti deputatlaridan biri vaziyat mamlakat oziq-ovqat xavfsizligiga ta’sir qilishi mumkinligini bildirdi. Qishloq xo‘jaligi vaziri Erlis Akunbekov vaziyatni o‘rganish uchun Norın viloyatiga bordi. U mahalliy fermerlar bilan uchrashib, kasallangan hayvonlarni izolyatsiya qilish bo‘yicha topshiriq bergan.
Shu bilan birga, rasmiylar bu aynan oqsil kasalligi ekanini tasdiqlamagan. Aniq tashxis hozircha e’lon qilinmagan. Vaziyat fonida Qirg‘iziston chegaralarda veterinariya nazoratini kuchaytirdi va kasallik tarqalishini oldini olish choralarini ko‘rmoqda.
Nega bu sir saqlanmoqda
Mutaxassislar ta’kidlashicha, oqsil kasalligi aniqlansa, bu boshqa davlatlar tomonidan go‘sht va sut mahsulotlari importiga cheklov qo‘yilishiga olib kelishi mumkin. Masalan, 2025-yil yanvar oyida Rossiya Germaniyada ushbu kasallik aniqlangach, Yevropa Ittifoqi mahsulotlariga cheklov joriy qilgan edi. O‘sha paytda zarar milliard yevroga baholangan.
Bu kasallik holatlari Jahon hayvonlar salomatligi tashkilotida majburiy ro‘yxatga olinadi. Rossiyada oxirgi marta 2021-yilda Orenburg viloyatidagi Karagach posyolkasida qayd etilgan. 2025-yilda esa tashkilot Rossiyani ushbu kasallikdan xoli davlat sifatida tan olgan edi. Shunga qaramay, 2026-yil boshida Qozog‘iston Rossiyaning ayrim hududlaridan chorva va mahsulotlar importini chekladi.
Bu qanday virus
Oqsil kasalligi tez tarqaladigan virusli infeksiya bo‘lib, sigir, qo‘y, echki va boshqa juft tuyoqli hayvonlarni zararlaydi. Katta yoshdagi hayvonlarda o‘lim darajasi 1–5 foizni tashkil etadi. Sog‘aygan hayvonlar esa uzoq vaqt virus tashuvchisi bo‘lib qolishi mumkin. Yosh hayvonlarda esa o‘lim xavfi 20 foiz va undan yuqori bo‘ladi.
O‘zbekiston haliyam bu davlatlardan import qilmoqda
O‘zbekistonda esa hozircha go‘sht importiga nisbatan cheklov joriy etilmagan. Mamlakat asosan Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Rossiya, Belarus, Mongoliya, Turkiya, Hindiston va Pokistondan go‘sht va chorva sotib oladi.
O‘tgan yilda Rossiyadan go‘sht importi sezilarli darajada oshdi. Yetkazib berish hajmi rekord darajaga yetib, 23 ming tonnani tashkil etdi. Bu ko‘rsatkich 2021–2024-yillarda pasayish tendensiyasini ko‘rsatgan edi.
Qirg‘izistondan esa asosan yirik qoramol import qilinadi. 2025-yil yanvar–fevral oylarida Qirg‘iziston O‘zbekistonga 11,2 ming bosh qoramol eksport qilgan. Yil yakuniga ko‘ra esa jami 5 ming tonna mahsulot yetkazib berilgan.
Eslatib o‘tamiz, Kursiv Uzbekistan nashri O‘zbekistonda go‘sht narxi bir oyda qariyb 8 foizga oshgani haqida yozgan edi.
