Tramp ma’muriyati migrantlarga boshpana bermaslik huquqini oldi
AQSh Oliy sudi Tramp ma’muriyatiga Meksika bilan chegarada boshpana so‘ramoqchi bo‘lgan migrantlarni AQSh hududiga kiritmasdan turib qaytarishga ruxsat berdi. Bu haqda The New York Times nashri xabar berdi.
Sud qarori nimani anglatadi
Oliy sud 6 ga 3 ovoz bilan qabul qilgan qarorida boshpana so‘rash huquqi migrant AQSh hududiga to‘liq kirganidan keyin yuzaga kelishini bildirdi.
Sudning konservativ ko‘pchiligi fikricha, Meksika tomonida turgan va AQSh hududiga kira olmagan migrantlar «AQShga yetib kelgan» hisoblanmaydi.
Bu qaror Tramp ma’muriyatiga avvalgi «turn-back» siyosatini qayta tiklash imkonini beradi. Ushbu siyosat doirasida boshpana so‘rovchilar AQSh hududiga qadam qo‘yishidan oldin to‘xtatiladi.
Bahs nimada
AQSh qonunchiligiga ko‘ra, mamlakat hududida bo‘lgan yoki AQShga yetib kelgan xorijlik shaxs boshpana so‘rash huquqiga ega.
Ishdagi asosiy savol «AQShga yetib kelish» nimani anglatishi haqida bo‘ldi. Quyi sudlar avvalroq chegaraga kelgan shaxs, u qaysi tomonda turganidan qat’i nazar, boshpana so‘rovi bo‘yicha ko‘rib chiqilishi kerak degan xulosaga kelgan edi.
Biroq Oliy sud bu yondashuvni rad etdi va migrant AQSh hududiga to‘liq kirishi kerakligini bildirdi.
Liberal sudyalar qarorga qarshi chiqdi
Oliy sudning uch nafar liberal sudyasi qarorga qarshi chiqdi. Sudya Sonia Sotomayor bu qaror boshpana tizimini cheklab qo‘yishini ta’kidladi.
Uning fikricha, sud ijro hokimiyatiga ta’qibdan qochayotgan odamlarga eshikni yopish imkonini bermoqda.
Tramp ma’muriyati qarorni olqishladi
Tramp ma’muriyati sud qarorini chegara xavfsizligini kuchaytirish uchun muhim vosita deb baholadi.
AQSh Ichki xavfsizlik vazirligi vakillari bu qaror janubiy chegarani nazorat qilishda hukumatga qo‘shimcha imkoniyat berishini bildirdi.
Siyosat avval ham qo‘llangan
Bunday tartib ilk bor 2016-yilda, Obama ma’muriyati davrida, San-Diego yaqinida Gaiti migrantlari oqimi kuchaygan vaqtda qo‘llangan.
Keyinchalik Trampning birinchi prezidentlik davrida bu siyosat Meksika bilan chegaradagi barcha asosiy o‘tish punktlariga kengaytirilgan. Tramp ma’muriyati buni chegaradagi yuklamani kamaytirish zarurati bilan izohlagan.
Bayden ma’muriyati esa 2021-yilda ushbu siyosatni bekor qilgan edi.
Huquq himoyachilari tanqid qilmoqda
Migrantlar huquqlarini himoya qiluvchi tashkilotlar qaror xalqaro majburiyatlarga zid bo‘lishi mumkinligini aytmoqda. Ularning fikricha, boshpana so‘rash uchun kelgan odamlar tekshiruvdan o‘tkazilmasdan xavfli sharoitlarga qaytarilishi mumkin.
Ekspertlar bu qaror AQShda boshpana tizimi bo‘yicha bahslarni yanada kuchaytirishini ta’kidlamoqda.
Eslatib o‘tamiz, avvalroq O‘zbekiston Tashqi ishlar vazirligi (TIV) boshpana berish rad etilgan migrantlar uchun markazlar tashkil etish bo‘yicha Yevropa Ittifoqi (YI) bilan muzokaralar olib borilayotgani haqidagi xabarlarni rad etgandi.
