Jahon sanoatida siljish: 20 yilda yetakchilar reytingi o‘zgardi

So‘nggi yigirma yil ichida jahon ishlab chiqarish sanoatining markazi keskin o‘zgardi. Ushbu o‘zgarishning asosiy omili Xitoyning jadal rivojlanishi bo‘lib, mamlakat dunyoning eng yirik ishlab chiqarish iqtisodiyotiga aylandi. Bu haqdagi tadqiqot Naked Science tomonidan e’lon qilindi.

Yetakchi davlatlarning jahon ishlab chiqarishidagi ulushi qanday o‘zgardi

2005 – 2025-yillar oralig‘ida dunyoning sakkizta yetakchi mamlakatlar iqtisodiyotining jahon qayta ishlash sanoatidagi ishlab chiqarish hajmiga qo‘shgan hissasi sezilarli darajada o‘zgargan.

Hisob-kitoblarda AQSh Iqtisodiy tahlil byurosi va Jahon bankining eng so‘nggi ma’lumotlaridan foydalanilgan. Ulushlar qayta ishlash sanoatining qo‘shilgan qiymati asosida, joriy AQSh dollarida hisoblangan.

2005-yilda Yevropa Ittifoqi jahon qayta ishlash sanoatining qo‘shilgan qiymatida 24 foiz ulushga ega bo‘lgan. Yevropa Ittifoqining eng yirik iqtisodiyoti va dunyoning avtomobilsozlik markazlaridan biri bo‘lgan Germaniyaning ulushi esa jahon ko‘rsatkichining 7 foizidan oshgan.

Atlantikaning narigi tomonida AQSh ishlab chiqarish ko‘lami bo‘yicha Yevropa Ittifoqidan deyarli ortda qolmagan. Bir necha o‘n yilliklar davomida deindustrializatsiya jarayoni kuzatilganiga qaramay, AQSh dunyoning eng yirik ishlab chiqaruvchi davlatlaridan biri bo‘lib qolgan. Og‘ir sanoatning katta qismi mamlakatning O‘rta G‘arbiy shtatlarida jamlangan.

Xitoyning ulushi 20 yilda uch baravar oshdi

2005-yilda Yaponiya jahon sanoat ishlab chiqarishining qariyb 13 foizini ta’minlagan. Mamlakat an’anaviy ravishda elektronika, iste’mol tovarlari va avtomobilsozlikka ixtisoslashtirilgan. O‘sha davrda sanoat Yaponiya iqtisodiyotining beshdan biridan ko‘prog‘ini tashkil etgan.

Yaponiyadan keyingi o‘rinda Xitoy 9 foizlik ulush bilan turgan. Janubiy Koreyaning ulushi 3 foizni tashkil qilgan bo‘lsa, Hindiston, Meksika va Rossiyaning har biri taxminan 2 foizdan ulushga ega bo‘lgan.

Biroq keyingi yigirma yil ichida vaziyat keskin o‘zgardi. Xitoyning jahon qayta ishlash sanoatidagi ulushi uch baravar oshib, 2025-yilda 27 foizga yetdi.

Shu tariqa Xitoy AQSh va Yevropa Ittifoqidan 10 foiz yuqori ko‘rsatkich bilan dunyoning eng yirik ishlab chiqarish iqtisodiyotiga aylandi.

Xitoy qanday qilib ishlab chiqarish superdavlatiga aylandi

Xitoy iqtisodiyotining liberallashuvi va mamlakatning 2001-yilda Jahon savdo tashkiloti (JST)ga qo‘shilishi uning dunyoning yetakchi sanoat davlatiga aylanishida muhim omillar bo‘lgan.

Shundan keyingi davrda Xitoyning jahon ishlab chiqarishidagi o‘rni izchil kuchaydi. Natijada so‘nggi yigirma yil ichida dunyoning ishlab chiqarish xaritasida katta o‘zgarish yuz berdi va Xitoy global ishlab chiqarishning asosiy markaziga aylandi.

Avvalroq O‘zbekistonda 2026-yilning yanvar – iyun oylarida yirik korxonalar tomonidan 126,7 mingta avtomobil dvigateli ishlab chiqarilgani haqida xabar berilgandi.