Bir oyda 100 foizdan ortiq: «O‘zbektelekom» aksiyalari nega keskin qimmatlashdi
«O‘zbektelekom» aksiyalari 2026-yilda O‘zbekiston fond bozorida eng ko‘p e’tibor tortgan qimmatli qog‘ozlardan biriga aylandi. «Toshkent» Respublika fond birjasi ma’lumotlariga ko‘ra, 5-yanvar kuni kompaniyaning oddiy aksiyalari savdoni 5 899 so‘mda yakunlagan bo‘lsa, 18-avgustga kelib ularning narxi 13 290 so‘mga yetdi. Nominal hisobda bu qariyb 125 foizlik o‘sishni anglatadi. Biroq yanvar va avgust narxlarini to‘g‘ridan-to‘g‘ri taqqoslash to‘g‘ri emas, chunki bahorda kompaniya kapitalizatsiyani amalga oshirdi va natijada aksiyadorlar egaligidagi aksiyalar soni uch baravar ko‘paydi.
Avesta Investment Group tahlil bo‘limi rahbari Shodlik Nazarov aksiyalar narxining oshishini bir nechta omil bilan bog‘laydi. Ular orasida «O‘zbektelekom» moliyaviy natijalarining yaxshilanishi, kompaniyaning O‘zbekiston Milliy investitsiya jamg‘armasi — UzNIF portfeliga kiritilishi, investorlar e’tiborining ortishi va kelgusida xalqaro bozorda aksiyalar joylashtirilishi bo‘yicha kutilmalar bor.
Nazarovning fikricha, aksiyalarning bir qismini UzNIF boshqaruviga o‘tkazish kompaniyaga nisbatan korporativ boshqaruv, xarajatlarni maqbullashtirish va shaffoflik bo‘yicha talablarni ham kuchaytirdi.
Yanvar va avgust narxlarini nega to‘g‘ridan to‘g‘ri solishtirib bo‘lmaydi
Savdolar to‘xtatilishidan oldin ham «O‘zbektelekom» aksiyalari qimmatlashayotgan edi. 5-yanvar kuni oddiy aksiya 5 899 so‘m turgan bo‘lsa, savdolar vaqtincha to‘xtatilishidan oldingi so‘nggi sessiyaga kelib kotirovka qariyb 7 200 so‘mga yetgan edi.
25-fevraldan «O‘zbektelekom»ning oddiy va imtiyozli aksiyalari bilan savdolar vaqtincha to‘xtatildi. Bunga ustav kapitalini kapitalizatsiya hisobidan oshirish doirasida qo‘shimcha aksiyalar chiqarilishi sabab bo‘ldi. Kuzatuv kengashi qaroriga ko‘ra, kompaniya ustav fondi 652,3 mlrd so‘mga oshirilib, 978,5 mlrd so‘mga yetkazildi.
Qo‘shimcha emissiya nominal qiymati 1 154 so‘m bo‘lgan 565,3 mln dona aksiyani tashkil etdi. Shundan 545,6 mln donasi oddiy, 19,7 mln donasi imtiyozli aksiyalar edi. Yangi qimmatli qog‘ozlar amaldagi aksiyadorlar o‘rtasida ularning ulushiga mutanosib ravishda taqsimlandi: aksiyador egalik qilgan har bir aksiya uchun yana ikkita qo‘shimcha aksiya oldi. Shu tariqa uning qo‘lidagi aksiyalar soni uch baravar ko‘paydi.
Kapitalizatsiya yakunlangach, birja 20-aprel kuni savdolarni qayta boshladi. Biroq texnik nosozlik tufayli aksiyalar kapitalizatsiyagacha amal qilgan, ya’ni 25-fevraldagi yopilish narxlarida savdoga chiqarildi. Shundan so‘ng operatsiyalar yana to‘xtatildi va savdolarni 21-apreldan davom ettirish belgilandi.
Kapitalizatsiyani inobatga olgan holda «Toshkent» Respublika fond birjasi oddiy aksiya uchun 2 400 so‘m, imtiyozli aksiya uchun esa 2 033,33 so‘mlik to‘g‘ri bozor narxi mo‘ljalini belgiladi. Hisob-kitob narxining qariyb uch baravar pasayishi investor paketining qiymati ham shuncha kamayganini anglatmasdi, chunki bir vaqtning o‘zida unga tegishli aksiyalar soni uch baravar oshgan edi.
Shu sababli yanvardagi 5 899 so‘m bilan avgustdagi 13 290 so‘mni to‘g‘ridan-to‘g‘ri solishtirish noto‘g‘ri natija beradi. Kapitalizatsiyagacha bitta oddiy aksiyaga ega investor qo‘shimcha emissiyadan keyin jami uchta aksiyaga ega bo‘ldi. Kursiv Uzbekistan hisob-kitobiga ko‘ra, dividendlarni hisobga olmaganda, bunday aksiyador pozitsiyasining qiymati 5-yanvarga nisbatan qariyb 6,8 baravar yoki 576 foizga oshgan.
Buni taqqoslanadigan bazaga keltirishning yana bir usuli bor. Yanvardagi 5 899 so‘mlik narx kapitalizatsiyadan keyingi aksiyalar soniga moslashtirilsa, bitta aksiya uchun qariyb 1 966,3 so‘m kelib chiqadi. Uni 18-avgustdagi 13 290 so‘mlik narx bilan solishtirganda ham qiymat qariyb 6,8 baravar oshgani ko‘rinadi.
Imtiyozli aksiyalarda ham xuddi shu tamoyil amal qiladi. Kapitalizatsiyadan keyingi mo‘ljal narxi birja tomonidan 2 033,33 so‘m etib belgilangan. Shu sababli qo‘shimcha emissiyadan oldingi va keyingi kotirovkalarni ham aksiyalar sonining uch baravar ko‘payishini hisobga olgan holda baholash kerak.
«O‘zbektelekom» oddiy aksiyalari dinamikasi
Haqiqiy o‘sish yozda boshlandi
Oddiy aksiyalar ayniqsa iyul oxiri va avgust boshida tez qimmatlashdi. 29-iyul kuni yopilish narxi hali 6 300 so‘m edi. 3-avgustga kelib u 7 059 so‘mga, 5-avgustda 8 705,01 so‘mga, 6-avgustda 10 ming so‘mga, 10-avgustda esa 13 500 so‘mga yetdi. Ertasi kuni aksiya 14 ming so‘mda savdoni yakunladi.
Ayni paytda savdo aylanmasi ham keskin oshdi. 29-iyul kuni aksiyalar bo‘yicha savdo hajmi qariyb 178,6 mln so‘mni tashkil etgan bo‘lsa, 10-avgustda u 1,22 mlrd so‘mga, 11-avgustda esa qariyb 988 mln so‘mga yetdi.
Bu Avesta Investment Group hisob-kitoblarida ham ko‘rinadi. Kompaniya ma’lumotiga ko‘ra, 2025-yilda «O‘zbektelekom» aksiyalarining o‘rtacha kunlik savdo hajmi qariyb 18 mln so‘mni tashkil etgan. 2026-yilning o‘tgan davrida esa bu ko‘rsatkich bir savdo kuniga o‘rtacha 167 mln so‘mgacha ko‘tarildi.
Nazarovning qayd etishicha, aksiyalar qiymatining oshishi ularning likvidligi sezilarli yaxshilanishi bilan birga kechgan.
Keskin o‘sishdan keyin bozordagi o‘zgaruvchanlik ham kuchaydi. 12-avgust kuni aksiya narxi 14 ming so‘mdan 12 161,1 so‘mga tushdi. Bu bir kunning o‘zida 13 foizdan ortiq pasayish demakdir. Keyin kotirovkalar yana 13 ming so‘m atrofida tiklandi va 18-avgust kuni 13 290 so‘mda yopildi. Ushbu tuzatish aksiyadorlarga dividend to‘lash boshlangan davrga to‘g‘ri keldi.
Kompaniya foydasining o‘sishi asosiy omillardan biriga aylandi
Aksiyalar qimmatlashuvi kompaniya moliyaviy natijalarining keskin yaxshilanishi bilan bir davrga to‘g‘ri keldi. «O‘zbektelekom»ning 2026-yil I chorak hisoboti yilning dastlabki uch oyidayoq foyda sezilarli oshganini ko‘rsatgan edi.
Birinchi yarim yillik natijalari esa bundan ham yuqori bo‘ldi. Milliy buxgalteriya hisobi standartlari bo‘yicha sof foyda qariyb 896 mlrd so‘mga yetdi. Nazarovning ta’kidlashicha, daromadlarning oshishiga tushumning jadal ko‘payishi, xizmatlar tannarxining nisbatan sekinroq o‘sishi va infratuzilmani qurish hamda rivojlantirishga katta hajmdagi investitsiyalar kiritilgan oldingi bosqichning yakunlanishi yordam berdi.
Birinchi yarim yillikdagi sof foyda kompaniyaning 2025-yil davomida olgan jami sof foydasidan 51,6 foizga yuqori bo‘ldi. Tahlilchi yil oxirigacha foydaning yana oshishi mumkinligini kutmoqda va buni moliyaviy natijalardagi kuchli dinamikaning belgisi deb hisoblaydi.
Shu bilan birga, investorlar faqat yakuniy sof foyda miqdoriga emas, uning tarkibiga ham e’tibor qaratishi kerak. Aksiyalarning keyingi qayta baholanishi operatsion daromadlar o‘sishi qanchalik barqaror bo‘lishi va kompaniya yuqori rentabellikni kelgusi hisobot davrlarida ham saqlab qola olishiga bog‘liq.
UzNIF bozorga yana bir mo‘ljal berdi
«O‘zbektelekom»ning investitsion tarixidagi muhim voqealardan yana biri kompaniyaning O‘zbekiston Milliy investitsiya jamg‘armasi portfeliga kiritilishi bo‘ldi. UzNIFning yarim yillik hisobotiga ko‘ra, jamg‘arma «O‘zbektelekom»ning 254,4 mln dona aksiyasiga egalik qiladi. Bu kompaniya kapitalining 30 foiziga teng.
30-iyun holatiga UzNIF moliyaviy aktivlarining qiymati 32,05 trln so‘m yoki $2,657 mlrdni tashkil etdi. Jamg‘armaning sof aktivlari qiymati esa 31,67 trln so‘m yoki $2,626 mlrdga teng bo‘lgan.
Portfel kompaniyalarining yarim yillik qayta baholanishi jamg‘arma aktivlari qiymatini qariyb 2,7 trln so‘mga oshirdi. Bu NAVga 9,2 foizlik ijobiy ta’sir ko‘rsatdi. «O‘zbektelekom» ushbu o‘sishning 4,5 foiz punktini ta’minladi va O‘zbekiston Milliy elektr tarmoqlaridan keyin ikkinchi eng katta ijobiy hissa qo‘shdi.
«O‘zbektelekom» paketining qiymati $369,8 mln dan $479,3 mln gacha oshdi. O‘sish 29,6 foizni tashkil etdi.
UzNIF hisobotida kompaniya bahosining oshishi mobil va statsionar aloqa kabi asosiy segmentlarda tushumning kutilganidan tezroq ko‘paygani, EBITDA marjasi yaxshilangani, shuningdek, makroiqtisodiy dinamika va prognozlar qulayroq bo‘lgani bilan izohlangan.
Dividendlar va yangi kapitalizatsiya
Aksiyadorlar uchun yana bir muhim omil dividendlar bo‘ldi. 29-iyundagi yillik umumiy yig‘ilishda kompaniyaning 2025-yilda olgan 609,8 mlrd so‘mlik sof foydasini taqsimlash to‘g‘risida qaror qabul qilindi. Shundan 304,9 mlrd so‘m oddiy aksiyalar bo‘yicha, yana 8,5 mlrd so‘m imtiyozli aksiyalar bo‘yicha dividend to‘lashga yo‘naltirildi.
Oddiy aksiya egalariga har bir qimmatli qog‘oz uchun 372,57 so‘m, imtiyozli aksiya egalariga esa 288,5 so‘m dividend hisoblandi. 18-avgustdagi oddiy aksiyaning 13 290 so‘mlik narxida dividend daromadliligi qariyb 2,8 foizni, 5 657 so‘mlik imtiyozli aksiyada esa qariyb 5,1 foizni tashkil etadi. Hisob-kitoblar aksiyadorlar yig‘ilishi qarori va birja kotirovkalariga asoslangan.
«O‘zbektelekom» aksiyasi qancha turishi mumkin
UzNIF hisoboti aksiyalar qiymatini baholash uchun yana bir muhim ko‘rsatkichni beradi. Fond hisob-kitobida 30-iyun holatiga «O‘zbektelekom»ning bitta aksiyasi 22 724 so‘mga baholangan. Bu 18-avgustdagi 13 290 so‘mlik birja narxidan qariyb 71 foiz yuqori.
Biroq 22,7 ming so‘mni aksiyaning bevosita maqsadli birja narxi sifatida qabul qilish to‘g‘ri emas. Jamg‘arma hisobotida «O‘zbektelekom» listingdan o‘tgan, ammo likvidligi past kompaniya sifatida tasniflangan. Jamg‘arma paket qiymatini daromad yondashuvi, ya’ni diskontlangan pul oqimlari — DCF usuli orqali hisoblagan.
Shodlik Nazarovning bahosi nisbatan ehtiyotkor. Uning hisob-kitobiga ko‘ra, 10-avgustdagi 13 500 so‘mlik narxda aksiyaning so‘nggi 12 oylik P/E koeffitsiyenti 7,75, P/B ko‘rsatkichi esa qariyb 3,49 ni tashkil etgan.
Kompaniyaning hozirgi moliyaviy holati va mahalliy kapital bozori xususiyatlarini hisobga olgan holda, tahlilchi aksiyalar joriy darajalarda adolatli bahoga yaqinlashgan deb hisoblaydi. Shu qadar kuchli o‘sishdan so‘ng qisqa muddatli narx tuzatishi ehtimolini ham istisno qilib bo‘lmaydi.
Aksiyalarning bundan keyingi o‘sishi, avvalo, kompaniyaning moliyaviy ko‘rsatkichlari qanday shakllanishiga bog‘liq bo‘ladi. Shu bilan birga, «O‘zbektelekom»ning kapital bozoriga muvaffaqiyatli chiqishi aksiyalar narxini qo‘llab-quvvatlovchi yana bir muhim omil bo‘lishi mumkin.
«O‘zbektelekom» aksiyalarini keyin nima kutmoqda
Ommaviy joylashtirish istiqboli «O‘zbektelekom»ning kelajakdagi bahosiga ta’sir qiluvchi muhim omillardan biri bo‘lib qolmoqda. Prezidentning PQ-145-son qarorining amaldagi tahririga ko‘ra, 2027-yilning ikkinchi yarmida kompaniya aksiyalarining 10 – 15 foizini xalqaro va mahalliy fond bozorlarida SPO orqali joylashtirish rejalashtirilgan.
Shodlik Nazarovning Kursiv Uzbekistan’ga aytishicha, «O‘zbektelekom» aksiyalarini kelgusida xalqaro bozorda joylashtirish bo‘yicha kutilmalar ularning hozirgi narxida qisman aks etgan bo‘lishi mumkin.
Tahlilchining fikricha, muvaffaqiyatli xalqaro joylashtirish uchun kompaniyada bir qator muhim shart-sharoitlar mavjud. Bular yaxshilanayotgan moliyaviy ko‘rsatkichlar, Franklin Templeton jamoasining UzNIF loyihasini amalga oshirish tajribasi hamda xalqaro investorlarning rivojlanayotgan bozorlarga qiziqishidir.
Biroq joylashtirish natijasi korporativ boshqaruv sifatini yanada yaxshilash, moliyaviy hisobotlarning sifati va shaffofligini oshirish hamda bozorga chiqish uchun maqbul vaqtni tanlashga bog‘liq bo‘ladi.
Avvalroq Kursiv Uzbekistan O‘zbekiston kapital bozorida qanday o‘zgarishlar kutilayotgani haqida yozgan.
