BMT jahon iqtisodiyoti o‘sishi prognozini 2,6 foizgacha oshirdi
BMT 2026-yil uchun jahon iqtisodiyoti o‘sishi prognozini 0,1 foiz bandga oshirib, 2,6% ga yetkazdi. 2027-yilda esa global iqtisodiyot 2,9% ga o‘sishi kutilmoqda. Bu haqda tashkilotning World Economic Situation and Prospects hisobotining sentabrdagi yangilangan nashrida ma’lum qilindi.
Jahon iqtisodiyoti energetik zarbaga bardosh berdi
BMT bahosiga ko‘ra, global iqtisodiyot bahorda kutilgan energetik zarbalarni nisbatan yaxshi yengib o‘tdi.
Bunga neftga qaramlikning kamayishi, davlat zaxiralari va budjet ko‘magining dastlabki zarbani yumshatgani, shuningdek, bandlik va aholi daromadlarining saqlanib qolgani sabab bo‘lgan.
Shu bilan birga, neft narxlari aprel oyidan buyon o‘zgaruvchan bo‘lsa-da, umumiy tendensiya pasayish tomonga yo‘nalgan.
Dizel narxlari yuqori bo‘lib qolishi mumkin
BMT neftni qayta ishlash segmentida bosim kuchayganini qayd etdi. Joriy yilning ikkinchi choragida dunyodagi neftni qayta ishlash zavodlari yuklamasi o‘tgan yilga nisbatan kuniga 4,7 mln barrelga kamaygan.
Avgust oyida Atlantika havzasida dizelni qayta ishlash marjasi bir barrel uchun $100 dan oshib, tarixiy maksimumga yetgan.
BMT prognoziga ko‘ra, yoqilg‘i, ayniqsa dizel narxlari yil oxirigacha yuqori darajada saqlanib qolishi mumkin.
Jahon savdosi 5,4% ga o‘sdi
2026-yil yanvar – may oylarida jahon tovar savdosi real hisobda 5,4% ga oshdi. Asosiy omillardan biri sun’iy intellekt infratuzilmasiga bo‘lgan talab bo‘ldi. Janubiy Koreya, Singapur va Tayvan eksporti 20% dan ortiq o‘sdi.
BMT Janubiy Koreya iqtisodiyoti bo‘yicha o‘sish prognozini 1,5% dan 3,2% gacha ko‘tardi.
Uzoq muddatli obligatsiyalar daromadliligi oshdi
BMT hisobotida davlat obligatsiyalari bozoridagi o‘zgarishlarga ham e’tibor qaratilgan. AQShning 30 yillik g‘aznachilik obligatsiyalari daromadliligi 5,31% ga ko‘tarilib, 2007-yildan beri eng yuqori darajaga yetgan.
Buyuk Britaniyada uzoq muddatli stavkalar 1998-yildan beri eng yuqori ko‘rsatkichlarga chiqdi. Germaniya va Fransiyada esa daromadlilik 15 yillik maksimumlarga yaqinlashdi.
Markaziy banklar siyosati qat’iylashdi
Hisobotga ko‘ra, rivojlangan mamlakatlar markaziy banklari 2024-yilda boshlangan pul-kredit siyosatini yumshatish jarayonini to‘xtatgan.
AQSh Federal zaxira tizimi sentabr oyida stavkani 25 bazis punktga oshirib, 3,75-4,00% diapazoniga olib chiqdi.
Yevropa Markaziy banki stavkani 2,5% gacha, Yaponiya banki esa 1% gacha ko‘tardi.
Jahon davlat qarzi YaIMning 94% iga yetdi
BMT ma’lumotlariga ko‘ra, global davlat qarzi jahon YaIMining qariyb 94% iga tenglashgan. 2019-yilda bu ko‘rsatkich 82% edi.
AQShda 2026-yilda davlat qarzi bo‘yicha sof foiz xarajatlari qariyb $1 trlnni tashkil etishi kutilmoqda. Bu federal soliq tushumlarining 18,6% iga teng.
BMT buni o‘zini kuchaytiruvchi mexanizm sifatida ta’riflaydi: budjet barqarorligiga oid xavotirlar foiz stavkalarini oshiradi, yuqori stavkalar esa budjetga qo‘shimcha bosim qiladi.
MDH va Gruziya iqtisodiyoti 1,8% ga o‘sishi kutilmoqda
BMT 2026-yilda MDH davlatlari va Gruziya iqtisodiyoti o‘sishini 1,8% darajasida baholamoqda. Rossiya iqtisodiyoti bo‘yicha prognoz esa 0,5% gacha pasaytirildi.
Hisobotda Markaziy Osiyo va Kavkaz mamlakatlari yilning birinchi yarmida yonilg‘i importining qimmatlashuvi va mintaqaviy logistika muammolariga qaramay, yuqori o‘sish sur’atlarini saqlab qolgani qayd etilgan.
Eslatib o‘tamiz, Kursiv Uzbekistan nashri Saida Mirziyoyeva BMT Bosh Assambleyasining 81-sessiyasida qatnashayotgani haqida yozgan edi.
