Saudiyada qurilayotgan minora atmosfera chegara qatlamidan yuqorida bo‘ladi
Saudiya Arabistonida qurilayotgan Jeddah Tower shu qadar baland bo‘ladiki, binoning taxminan uchdan bir qismi atmosfera chegara qatlamidan yuqorida joylashadi. Loyiha bosh muhandisi Jon Perontoning ta’kidlashicha, bu balandlikda shamolning xususiyatlari odatiy osmono‘par binolardagidan farq qiladi.
Shamol muhandislar uchun asosiy muammolardan biri
Jeddah Tower balandligi 1 kilometrdan oshishi rejalashtirilgan. Shu sababli uning butun balandligi bo‘ylab shamol ta’sirini odatiy osmono‘par binolardagi kabi baholash yetarli emas.
Thornton Tomasetti boshqaruvchi direktori va Jeddah Tower loyihasi rahbari Jon Peronto Newsweek’ga bergan intervyusida binoning qariyb uchdan bir qismi atmosfera chegara qatlamidan yuqorida bo‘lishini aytgan. Bu qatlam Yer yuzasining ishqalanishi, issiqlik almashinuvi va boshqa omillar ta’sirida shamolning turbulent harakati kuchliroq bo‘ladigan atmosferaning quyi qismidir.
Qizig‘i, balandlik oshgani sari shamol tezligi ko‘proq yuqori bo‘lishi mumkin bo‘lsa-da, muhandislarning hisob-kitoblariga ko‘ra, eng yuqori shamol yuklamalari pastroq va turbulent qatlamdagidan kichikroq bo‘lishi mumkin. Shu sababli Jeddah Tower uchun shamolning bino balandligi bo‘ylab qanday o‘zgarishini alohida modellashtirish talab etilgan.
Uch qanotli shakl shamol ta’sirini kamaytiradi
Jeddah Tower uchta qanotdan iborat maxsus konstruktiv shaklda loyihalashtirilgan. Qanotlar markaziy yadrodan turli yo‘nalishlarda tarqaladi va bino yuqoriga ko‘tarilgan sari torayib boradi.
Bunday geometriya shamol oqimining bino atrofida bir xil girdob hosil qilishiga yo‘l qo‘ymaslikka yordam beradi. Thornton Tomasetti ma’lumotlariga ko‘ra, konstruksiyada barcha devorlar o‘zaro bog‘langan bo‘lib, ular binoning vertikal va yonlama yuklamalarini birgalikda qabul qiladi.
Bino, asosan, temir-betondan quriladi
Jeddah Tower ulkan po‘lat karkasga emas, asosan temir-beton konstruksiyaga tayanadi. Uning poydevori 270 ta burg‘ilab tayyorlangan temir-beton qoziqdan iborat bo‘lib, ularning diametri 1,8 metrgacha, chuqurligi esa 105 metrgacha yetadi.
Ular taxminan 5 metr qalinlikdagi temir-beton plita bilan bog‘langan. Bunday poydevor binoning ulkan og‘irligi va Jidda yaqinidagi murakkab geologik sharoitni hisobga olgan holda ishlab chiqilgan.
Qizil dengiz yaqinidagi muhit ham muammo tug‘diradi
Jeddah Tower Qizil dengiz sohiliga yaqin joylashgani sababli qurilish materiallari yuqori harorat, namlik va sho‘r havoning ta’siriga bardosh berishi kerak.
Loyihada nemis kompaniyasi fischer kimyoviy mahkamlash tizimlari va yuqori mustahkam po‘lat ankerlarni yetkazib bermoqda. Kompaniya ushbu yechimlar beton konstruksiyalarga o‘rnatiladigan elementlardan tushadigan yuklarni uzatish va uzoq muddatli ishonchlilikni ta’minlash uchun qo‘llanayotganini bildirgan.
Jeddah Tower 2028-yilda yakunlanishi kutilmoqda
Jeddah Tower’ning rejalashtirilgan balandligi 1 kilometrdan oshadi. Fischer loyihani 2028-yilda yakunlash rejalashtirilganini ko‘rsatgan.
2026-yil sentabr o‘rtalaridagi ma’lumotlarga ko‘ra, bino qurilishi 115-qavat va taxminan 462 metr balandlikka yetgan.
Bino yakunlangach, Jeddah Tower 828 metr balandlikdagi Burj Khalifa‘dan oshib, dunyodagi eng baland bino bo‘lishi rejalashtirilgan. Jeddah Tower loyihasining aniq yakuniy balandligi esa 1 kilometrdan yuqori ekani bilan cheklanadi.
Avvalroq Dubaydan Tel-Avivga parvoz qilayotgan Flydubai samolyoti havoda kutilmaganda garovga olish holatlarida ishlatiladigan maxsus kodni yuborib, o‘z yo‘nalishini keskin o‘zgartirgandi.
