Kun tarixi: IBM’ning yaratilishi, Saudiya Arabistoni va «Rok-n-roll qiroli»

8-yanvar sanasi tarixda texnologik inqiloblar, siyosiy o‘zgarishlar va madaniyat olamidagi afsonaviy shaxslar tavalludi bilan iz qoldirgan. Kursiv Uzbekistan kunning eng muhim voqealarini xronologik tartibda taqdim etadi.

1324-yili venetsiyalik mashhur savdogar va sayyoh Marko Polo vafot etdi. Uning «Dunyo mo‘jizalari haqida kitob» (Il Milione) asari O‘rta asrlar Yevropasiga Markaziy Osiyo va Xitoy haqida ilk bor batafsil ma’lumot bergan manba hisoblanadi. Poloning sayohatlari keyinchalik Xristofor Kolumb kabi dengizchilarni buyuk kashfiyotlarga ilhomlantirgan.

1889-yili amerikalik ixtirochi Herman Hollerit elektr tabulyator (hisoblash mashinasi) uchun patent oldi. U yaratgan perfokartali tizim ma’lumotlarni qayta ishlashni tezlashtirib, keyinchalik dunyoga mashhur IBM kompaniyasining tashkil topishiga zamin yaratdi. Bu ixtiro zamonaviy kompyuterlar erasining boshlanishi sifatida e’tirof etiladi.

1918-yili AQSh prezidenti Vudro Vilson Kongressda so‘zga chiqib, Birinchi jahon urushidan keyingi tinchlik dasturi – mashhur «14 punkt»ni e’lon qildi. Bu dastur xalqaro munosabatlarda ochiqlik, erkin savdo va millatlarning o‘z taqdirini o‘zi belgilash huquqini ilgari surdi. Mazkur g‘oyalar keyinchalik Millatlar Ligasi (hozirgi BMTning o‘tmishdoshi) tuzilishiga asos bo‘ldi.

1926-yili Abdulaziz ibn Saud Makka shahrida Hijoz qiroli deb e’lon qilindi. Bu voqea Arabiston yarimorolidagi tarqoq hududlarni birlashtirish va zamonaviy Saudiya Arabistoni davlatining tashkil topishida hal qiluvchi qadam bo‘ldi. Qirol Abdulaziz keyinchalik mintaqadagi neft zaxiralarini o‘zlashtirish orqali mamlakat iqtisodiyotini butunlay o‘zgartirib yubordi.

1935-yili «Rok-n-roll qiroli» deb nom olgan amerikalik afsonaviy xonanda va aktyor Elvis Presli dunyoga keldi. U o‘zining betakror ovozi va sahnadagi harakatlari bilan XX asr musiqa madaniyatida inqilob qildi hamda butun dunyo bo‘ylab taxminan 500 million nusxada albom sotishga muvaffaq bo‘ldi. Presli ijodi pop-madaniyatning shakllanishiga ulkan ta’sir ko‘rsatgan.

1942-yili dunyoga mashhur nazariyotchi fizik Stiven Hoking tavallud topdi. Og‘ir xastalikka qaramay, u qora tuynuklar nurlanishi (Hoking nurlanishi) nazariyasini ishlab chiqdi va «Vaqtning qisqacha tarixi» kitobi orqali murakkab fizikani keng ommaga tushunarli tilda yetkazib berdi.

1959-yili general Sharl de Goll Fransiya prezidenti lavozimiga rasman kirishdi. Shu tariqa to‘rtinchi respublika tugatilib, prezident vakolatlari kengaytirilgan va hozirgi kunga qadar amalda bo‘lgan Beshinchi Respublika davri boshlandi. De Goll Fransiyaning mustaqil tashqi siyosat yuritishi va yadroviy davlatga aylanishida muhim rol o‘ynadi.

1984-yili Shimoliy Koreya (KXDR) yetakchisi Kim Chen In tavallud topdi. Otasi Kim Chen Ir vafotidan so‘ng hokimiyatga kelgan yosh lider mamlakatning yadroviy dasturini rivojlantirish va tashqi dunyo bilan murakkab diplomatik aloqalari orqali dunyo siyosatining diqqat markazida bo‘lib kelmoqda.

1986-yili ispaniyalik mashhur futbolchi, «Manchesters Siti» va Ispaniya terma jamoasi afsonasi David Silva tug‘ildi. «Sehrgar» (El mago) laqabi bilan tanilgan yarim himoyachi Ispaniya bilan Jahon chempioni (2010) va ikki karra Yevropa chempioni (2008, 2012) bo‘lgan. U Angliya premyer-ligasi tarixidagi eng yaxshi pleymeykerlardan biri hisoblanadi.

Avvalroq Kursiv Uzbekistan 7-yanvar sanasida sodir bo‘lgan muhim hodisalar haqida xabar bergan edi.