Sanoatdagi bosim va banklarning o‘sishi: 2025-yilda O‘zbekiston aksiyalari bozori
2025-yil yakunlari bo‘yicha «Toshkent» respublika fond birjasi (RFB)da likvidli aksiyalar kotirovkalari dinamikasi turli yo‘nalishlarda bo‘ldi. Bozor yagona tendensiyani ko‘rsatmadi: moliya sektori o‘sishning asosiy drayveriga aylandi, sanoat, xomashyo va transport kompaniyalarining qog‘ozlari esa aksariyat hollarda yilni pasayish bilan yakunladi. UCI indeksi 655,12 dan 744,07 punktga yoki 13,6 foizga oshdi. Bunday o‘sishga nima yordam berganini Kursiv Uzbekistan maqolasida o‘qing.
Ushbu maqoladan quyidagilarni bilib olasiz:
- qaysi aksiyalar diqqat markazida bo‘lgan;
- qaysi qog‘ozlar o‘rtacha dinamikani ko‘rsatdi;
- yil yakunlari bo‘yicha qaysi aksiyalar arzonlashdi;
- investorlar qaysi imtiyozli aksiyalarni tanlagan.
Tortishish nuqtalari
2025-yilda banklar aksiyalari eng sezilarli o‘sishni ko‘rsatdi. Yetakchilardan biri «Garant bank» qog‘ozlari bo‘ldi, ular ikki baravardan ko‘proq – 142,7 foizga qimmatlashdi. Hamkorbank aksiyalari ham sezilarli o‘sishni ko‘rsatdi: oddiy aksiyalar 76,3 foizga, imtiyozli aksiyalar esa 113 foizga oshdi.
«Garant bank» aksiyalari qiymatining o‘zgarishi
«Garant bank» aksiyalarining kotirovkalari yil davomida sezilarli darajada oshgan va 2026-yil 1-yanvar holatiga ko‘ra, qog‘ozlar o‘rtacha likvidli qog‘ozlar ro‘yxatiga kiritilgan bo‘lsa-da, ular bo‘yicha savdolar hajmi pastligicha qolmoqda. Shunday qilib, 2025-yil dekabr oyida ushbu aksiyalar bo‘yicha maksimal kunlik aylanma 18-dekabrda qayd etilgan va atigi 1,4 mln so‘mni tashkil etgan. Bu holat chakana investorlar narxlarning jadal o‘sishiga qaramay, ushbu qog‘ozlarga katta hajmda sarmoya kiritmayotganini ko‘rsatadi.
Shunga o‘xshash vaziyat bir qator boshqa emitentlar bo‘yicha ham kuzatiladi: ularda kotirovkalarning o‘sishi savdo faolligining mutanosib o‘sishi bilan birga kechmaydi. Biroq istisnolar ham mavjud. Shunday qilib, O‘zbekiston respublika tovar-xom ashyo birjasi (O‘zRTXB) aksiyalariga investorlar tomonidan ancha yuqori qiziqish qayd etilmoqda: 2025-yilning so‘nggi oyida kunlik savdolarning eng katta hajmi 19-dekabrga to‘g‘ri keldi va 880 million so‘mni tashkil etdi.
Yilni «Uzbekinvest» (+33,8%) va «O‘zbektelekom» qog‘ozlari o‘sish bilan yakunladi (oddiy va imtiyozli aksiyalar 40 – 44 foizga qimmatlashdi). O‘zRTXB singari, ikkala emitent ham Franklin Tepleton tomonidan boshqariladigan UzNIF portfeliga kiradi, bu esa investorlarning qiziqishini oshiradi. Shu bilan birga, kompaniyalarning fundamental ko‘rsatkichlari ham o‘sishni ko‘rsatmoqda.
Avvalroq Kursiv Uzbekistan O‘zRTXB va Hamkorbank ish natijalari va ushbu emitentlar aksiyalari kotirovkalari o‘sishi sabablari haqida yozgan edi.
O‘rtacha dinamika
Bir qator emitentlar yilni 2 – 10% oralig‘ida mo‘tadil o‘sish bilan yakunladi. Ushbu guruhga «Ipoteka-bank», «Aloqabank», «O‘zbekgeofizika» va «Kvarts» kirdi. Ushbu qog‘ozlar sarmoyaviy qiziqish markaziga aylanmadi, ammo sezilarli bosim ostida ham qolmadi, bu esa ularga nisbatan barqarorlikni saqlab qolish imkonini berdi.
Uchta emitentdan «Kvarts» ajralib turadi, uning aksiyalarining nazorat paketi 2025-yilda davlatga qaytarilgan. Kompaniyaning moliyaviy ko‘rsatkichlari yomonlashgandan so‘ng, qog‘ozlar kotirovkasi pasayib ketdi. O‘tgan yil sezilarli o‘zgarishlarni ko‘rsatmagan bo‘lsa-da, uch yil ichida narx uch baravardan ko‘proq pasaydi.
«Kvarts» aksiyalarining uch yillik dinamikasi
Sanoat va real sektor
2025-yilda sanoat, transport va xomashyo sohalari vakillari eng zaif natijalarni ko‘rsatdi. Qashqadaryo texnologik transport (-55,6%) va «Qizilqumsement» (-49,3%) kotirovkalari keskin tushib ketdi. Investorlarning sement zavodlari aksiyalariga qiziqishi pasayishi sabablari haqida avvalroq Kursiv Uzbekistan yozgan edi.
Qashqadaryo texnologik transport aksiyalari qiymatining o‘zgarishi
UzAuto Motors (-31,3%), «O‘zmetkombinat» (-30,2% oddiy aksiyalar), Dori-Darmon (-36,7%) va Biokimyo (-26%) aksiyalarida ham sezilarli pasayish qayd etildi.
UzAuto Motors 2025-yilda o‘z aksiyadorlariga uch marta dividend to‘lagan bo‘lsa-da, kotirovkalar pasayib ketdi. Barcha to‘lovlarni hisobga olgan holda, yil davomida jami dividend bir aksiya uchun 6139 so‘mni tashkil etdi, bu qog‘ozlarning bozor narxining taxminan 12 foizini tashkil qiladi.
Ayni paytda AJning BHMS bo‘yicha to‘qqiz oylik hisoboti mavjud. Kompaniya 2,7 trln so‘m sof foyda oldi, bu o‘tgan yilga nisbatan 3,6 foizga kam. Shu bilan birga, tushum 12,8 foizga kamayib, 35,4 trillion so‘mni tashkil etdi. Bunday tendensiya ba’zi modellarni ishlab chiqarishning pasayishi fonida kuzatildi.
Ekspertlarning fikricha, «O‘zmetkombinat» aksiyalari past baholangan, biroq qog‘ozlar kotirovkasi pastga qarab ketmoqda.
2025-yilning I choragida Fitch emitentning uzoq muddatli defolt reytingini «BB-» darajasidan «B+» darajasiga tushirdi. Reyting prognozi – «Barqaror».
«Reytingning pasayishi kompaniya hajmini ikki baravar oshirishga qaratilgan quyuv-prokat majmuasini qurish bo‘yicha transformatsiya loyihasini amalga oshirishdagi kechikishlarni aks ettiradi. Ushbu kechikishlar po‘lat bozoridagi vaziyatning zaiflashishi bilan bir vaqtga to‘g‘ri keldi, bu esa leveridjning oldingi 3x salbiy triggerdan yuqori darajagacha davomli o‘sishiga olib keldi», – deyiladi agentlik xabarida.
Korxonaning 2025-yildagi daromadi pasaygan (9 oyda — 4,65 trillion so‘m, o‘tgan yilda esa 5,7 trillion so‘m), biroq yakuniy moliyaviy natija ijobiy bo‘lib, 16 foizga — 224,7 milliard so‘mdan 188,8 milliard so‘mga kamaygan.
Biroq investorlar dividend siyosatiga ham e’tibor beradi. Korxona katta miqdorda qarzga ega, shuning uchun daromadning katta qismini aksiyadorlarga to‘lashga emas, balki uni qoplashga yo‘naltiradi. Natijada faqat AJning imtiyozli aksiyalari egalari yutmoqda: ular har bir aksiya uchun doimiy ravishda 300 so‘m oladi.
«O‘zmetkombinat»ning oddiy aksiyalari dinamikasi
Imtiyozli aksiyalar: investorlar nimani tanladi
Ko‘p hollarda imtiyozli aksiyalar oddiy aksiyalarga qaraganda ancha yaxshi ko‘rinadi. Bunday farq, ayniqsa, Hamkorbank (+113%) va Biznesni rivojlantirish bankida (+31,3%) yaqqol namoyon bo‘ldi. «Uzbekinvest» qog‘ozlari ham talabga ega bo‘ldi (+33,8%). Noaniqlik sharoitida investorlar dividend to‘lovlari va qat’iy belgilangan daromadli qog‘ozlarga ko‘proq e’tibor qaratdi.
2025-yil O‘zbekistonning moliya sektoridagi aksiyalar bozori o‘sganini, iqtisodiyotning real sektori esa bosim ostida qolganini tasdiqladi. Investorlar daromadliligi tushunarli bo‘lgan likvidli qog‘ozlarni afzal ko‘rdi.
Avvalroq Kursiv Uzbekistan 2025-yilda obligatsiyalar bozoridagi tendensiyalar haqida ma’lumot bergan edi.
