Kun tarixi: iPhone taqdimoti, BMT bosh qarorgohi va Napoleon III vafoti
9-yanvar sanasi texnologiya olamida inqilobiy o‘zgarishlar, xalqaro siyosatdagi muhim qadamlar va madaniy yangiliklar bilan tarixda qolgan. Kursiv Uzbekistan kunning eng muhim voqealarini xronologik tartibda taqdim etadi.
1768-yili Londonda sobiq kavaleriyachi Filipp Astley zamonaviy sirk tarixini boshlab berdi. U diametri 13 metr bo‘lgan arenada ot o‘yinlari, akrobatlar va masxarabozlar ishtirokida ilk tomoshani namoyish etdi. Astley otlarning aylana bo‘ylab yugurishida markazdan qochma kuch chavandozlarga muvozanat saqlashda yordam berishini kashf qilgan edi va bu o‘lcham hozirgacha sirk maydonlari uchun standart hisoblanadi.
1873-yili Fransiyaning so‘nggi imperatori va birinchi prezidenti Napoleon III Angliyadagi surgunda vafot etdi. U Fransiya – Prussiya urushidagi mag‘lubiyatidan so‘ng taxtdan voz kechishga majbur bo‘lgan va hayotining so‘nggi yillarini Chislehurstda o‘tkazgan edi. Uning hukmronligi davrida Parij butunlay qayta qurilib, keng xiyobonlar va zamonaviy binolar bilan bugungi qiyofasiga ega bo‘lgan.
1908-yilda Parijda ekzistensialist faylasuf va yozuvchi Simona de Bovuar dunyoga keldi. Uning eng mashhur asari – «Ikkinchi jins» feminizm harakatining nazariy asoslaridan biriga aylanib, ayollarning jamiyatdagi o‘rni haqidagi qarashlarni o‘zgartirib yubordi. Jan-Pol Sartrning safdoshi bo‘lgan adiba o‘z asarlarida inson erkinligi va ijtimoiy mas’uliyat masalalarini chuqur tahlil qilgan.
1913-yili AQShning 37-prezidenti Richard Nikson tavallud topdi. U Xitoy bilan diplomatik aloqalarni yo‘lga qo‘ygani va Vyetnam urushini tugatishga uringani bilan tarixda qolgan bo‘lsa-da, siyosiy faoliyati mashhur «Uotergeyt» mojarosi bilan yakunlangan. Nikson AQSh tarixida impichment xavfi ostida o‘z ixtiyori bilan iste’foga chiqqan yagona prezident hisoblanadi.
1923-yilda ispan muhandisi Xuan de la Syerva o‘zi ixtiro qilgan uchuvchi apparatda birinchi muvaffaqiyatli parvozni amalga oshirdi. Ushbu qurilma vertolyot va samolyot o‘rtasidagi oraliq texnika hisoblanib, havoda muallaq turish xususiyatiga ega emas edi, ammo xavfsiz qo‘na olardi. Uning ixtirosi keyinchalik zamonaviy vertolyotlarning yaratilishida muhim poydevor bo‘ldi.
1951-yili Nyu-Yorkda Birlashgan Millatlar Tashkiloti (BMT)ning rasmiy bosh qarorgohi ochildi. Manxettendagi ushbu majmua xalqaro me’morlar guruhi, jumladan, Le Korbyuzye va Oskar Nimeyer loyihasi asosida barpo etilgan. Bino bugungi kunga qadar xalqaro diplomatiya va tinchlikparvarlik harakatlarining ramzi sanaladi.
2007-yilda «Apple» kompaniyasi rahbari Stiv Jobs San-Fransiskodagi «Macworld» konferensiyasida birinchi avlod iPhone smartfonini taqdim etdi. Jobs ushbu qurilmani «sensorli boshqaruvga ega iPad, inqilobiy telefon va internet-kommunikator» deb atagan edi. Ushbu taqdimot mobil telefonlar bozorini tubdan o‘zgartirib, tugmachasiz, to‘liq sensorli ekranlar erasini boshlab berdi.
Avvalroq Kursiv Uzbekistan 8-yanvar sanasida sodir bo‘lgan muhim hodisalar haqida xabar bergan edi.
