Kun tarixi: Toshkent deklaratsiyasi, dunyodagi ilk metro va Shanel brendi
10-yanvar sanasi Toshkentda imzolangan tinchlik bitimi, yerosti transportining ilk bor yo‘lga qo‘yilishi va madaniyat olamidagi yo‘qotishlar bilan tarixda qolgan. Kursiv Uzbekistan kunning eng muhim voqealarini xronologik tartibda taqdim etadi.
1863-yili Londonda dunyodagi birinchi metropoliten — «Metropolitan Railway» o‘z faoliyatini boshladi. Paddington va Farringdon bekatlarini bog‘lagan ushbu tarmoqning uzunligi qariyb 6 km bo‘lib, dastlabki kunda 38 ming yo‘lovchi tashilgan. Bu voqea yirik shaharlarda jamoat transporti tizimini tubdan o‘zgartirib yubordi va urbanizatsiya jarayonini tezlashtirdi.
1870-yilda sanoatchi Jon Rokfeller AQShning Ogayo shtatida «Standard Oil» kompaniyasiga asos soldi. Qisqa vaqt ichida neftni qayta ishlash va tashish bo‘yicha monopoliyaga aylangan ushbu korporatsiya Rokfellerni dunyodagi eng boy odamga aylantirdi. Kompaniya faoliyati keyinchalik monopoliyaga qarshi qonunlar asosida to‘xtatilib, bir nechta mustaqil firmalarga bo‘lib yuborilgan.
1901-yili Texas shtatidagi «Spindletop» konida ulkan neft favvorasi otilib chiqdi va bu AQShda «neft bumi»ni boshlab berdi. Kuniga 100 ming barrel neft bergan ushbu kon sababli yoqilg‘i narxi keskin arzonlashib, avtomobil sanoatining rivojlanishiga kuchli turtki bo‘ldi. Bu hodisa jahon energetika xaritasini o‘zgartirgan burilish nuqtasi hisoblanadi.
1927-yilda Berlinda rejissyor Frits Langning «Metropolis» filmi premyerasi bo‘lib o‘tdi. O‘z davri uchun rekord darajadagi budjet evaziga suratga olingan ushbu kartina ilmiy-fantastik janrning cho‘qqisi va nemis ekspressionizmining yorqin namunasi sifatida e’tirof etiladi. Filmda ko‘rsatilgan kelajak shahri va robot obrazi keyingi yillardagi kinematografiyaga kuchli ta’sir ko‘rsatdi.
1949-yili boks tarixidagi eng kuchli zarbaga ega sportchilardan biri Jorj Forman dunyoga keldi. Og‘ir vazn toifasida Olimpiada va ikki karra jahon chempioni bo‘lgan Forman 45 yoshida chempionlik kamarini qaytarib olib, boks tarixidagi eng yoshi ulug‘ chempion sifatida rekord o‘rnatgan. U sportdan tashqari tadbirkorlik faoliyati bilan ham mashhur.
1966-yilda Hindiston va Pokiston o‘rtasidagi ziddiyatga barham bergan tarixiy Toshkent deklaratsiyasi imzolandi. SSSR vositachiligida o‘tgan muzokaralarda Hindiston Bosh vaziri Lal Bahodir Shastri va Pokiston prezidenti Muhammad Ayub Xon qatnashib, o‘zaro qo‘shinlarni olib chiqishga va diplomatik aloqalarni tiklashga kelishib oldilar. Afsuski, shartnoma imzolanganining ertasiga Shastri Toshkentda yurak xurujidan vafot etdi.
1971-yili moda olamining afsonasi, fransuz dizayneri Koko Shanel 87 yoshida Parijda vafot etdi. U ayollar garderobiga shim, kichik qora ko‘ylak va mashhur «Chanel No. 5» atirini olib kirib, moda sanoatida inqilob yasagan edi. Shanel yaratgan uslub bugungi kunda ham nafislik ramzi sanaladi.
1974-yilda zamonaviy hind kinosining yorqin yulduzi Ritik Roshan tavallud topdi. U o‘zining debyut filmi «Sevishingni ayt» (Kaho Naa… Pyaar Hai) orqali katta shuhrat qozonib, aktyorlik mahorati va raqsga tushish qobiliyati bilan millionlab muxlislar mehrini qozongan. Bugungi kunda u Bollivudning eng ko‘p haq to‘lanadigan va nufuzli aktyorlaridan biri hisoblanadi.
Avvalroq Kursiv Uzbekistan 9-yanvar sanasida sodir bo‘lgan muhim hodisalar haqida xabar bergan edi.
