2050-yilga borib O‘zbekiston urbanizatsiya bo‘yicha Markaziy Osiyoda yetakchiga aylanadi va Qozog‘istonni ortda qoldiradi. Bu haqda BMTning 2025-yil yakunlari yuzasidan e’lon qilgan hisobotida keltirilgan.
So‘nggi 75 yil ichida global urbanizatsiya darajasi sezilarli darajada oshdi. BMT ma’lumotlariga ko‘ra, 20-asrning o‘rtalarida dunyo aholisining atigi 20 foizi yirik shaharlarda yashagan, kichik va o‘rta shaharlar va qishloq joylari esa 40 foizni tashkil etgan. 2025-yilga kelib, yirik shaharlarda yashovchi aholining ulushi 44,8 foizgacha oshgan va 2050-yilga borib 48,3 foizgacha ko‘tarilishi prognoz qilinmoqda.
Kichik va o‘rta shaharlarda yashovchi aholining ulushi 35,6 foizgacha pasaydi va 2050-yilga borib bu ko‘rsatkich 34,6 foizgacha pasayishi prognoz qilinmoqda. Qishloq aholisi allaqachon dunyo aholisining beshdan bir qismidan kamrog‘ini tashkil qiladi: 2025-yilda 19,6 foiz. 2050-yilga borib ularning ulushi 17,1 foizgacha kamayishi kutilmoqda.
Dunyo mintaqalari orasida 2025-yilda eng yuqori urbanizatsiya darajasi Janubiy Amerikada qayd etilgan bo‘lib, u yerda aholining 54 foizi yirik shaharlarda istiqomat qilgan. Undan keyin Osiyo (46,1 foiz), Afrika (41,1 foiz), Yevropa (40,4 foiz), Avstraliyani o‘z ichiga olgan Okeaniya (38,2 foiz) va Shimoliy Amerika (36,8 foiz).
Qishloq joylarda yashovchi aholining eng kam ulushi Osiyoda kuzatildi: 15,4 foiz. Keyin Janubiy va Shimoliy Amerikada: mos ravishda 20,8 foiz va 25,4 foiz. Okeaniya va Avstraliyada qishloq aholisining eng katta ulushi kuzatildi: 29,2 foiz. Yevropa va Afrikadan keyin mos ravishda 27 foiz va 26,9 foiz.
Markaziy Osiyoda 2025-yilda yirik shaharlarda yashovchi aholining ulushi 41,1 foizni tashkil etdi — bu kichik va o‘rta shaharlarga (41,6 foiz) nisbatan biroz kamroq. Qishloq aholisi 17,3 foizni tashkil etdi. Mintaqadagi mamlakatlar orasida Qozog‘iston eng yuqori urbanizatsiya darajasiga ega edi: mamlakat aholisining 45,3 foizi yirik shaharlarda yashagan. Kichik va o‘rta shaharlar aholining 32,2 foizini tashkil etgan. Qishloq aholisi 22,4 foizni tashkil etgan, bu mintaqadagi eng yuqori ko‘rsatkichlardan biri, faqat Qirg‘izistonda (23,1 foiz) bu ko‘rsatkich yuqoriroq edi.
O‘zbekiston urbanizatsiya bo‘yicha mintaqada ikkinchi o‘rinni egalladi: mamlakat aholisining 43,8 foizi yirik shaharlarda istiqomat qilgan, shunga o‘xshash ulush (43,4 foiz) esa kichik va o‘rta shaharlarda istiqomat qilgan. Bundan tashqari, O‘zbekistonda qishloq aholisining ulushi Markaziy Osiyo mamlakatlari orasida eng kichik bo‘ldi: 12,8 foiz.
BMT prognozlariga ko‘ra, 2050-yilga borib O‘zbekiston urbanizatsiya bo‘yicha Qozog‘istonni ortda qoldiradi: aholining 54,6 foizi yirik shaharlarda yashaydi, Qozog‘istonda esa bu ko‘rsatkich 51 foizni tashkil etadi. O‘zbekiston mintaqadagi qishloq aholisining eng kichik ulushini (8,7 foiz) saqlab qoladi, Qozog‘iston esa Markaziy Osiyo mamlakatlari orasida qishloq aholisi eng yuqori ko‘rsatkichga ega bo‘ladi (18,7 foiz) va Qirg‘izistonni (18 foiz) ortda qoldiradi.
Avvalroq «Kursiv» O‘zbekistonda Urbanizatsiya va uy-joy bozorini barqaror rivojlantirish milliy qo‘mitasi tashkil etilishi haqida yozgandi.
