Xitoy SIga asoslangan birinchi kosmik ma’lumotlar markazini ishga tushirdi

Xitoyning ADA Space kompaniyasi Alibaba’ning Qwen-3 sun’iy intellekt modelini orbital ma’lumotlar markazida ishga tushirganini e’lon qildi. Bu haqda vitse-prezident Vang Yabo 2026-yil 26-yanvarda Pekinda bo‘lib o‘tgan seminarda ma’lum qildi.

Tizim 2025-yil may oyida orbitaga chiqarilgan 12 ta sun’iy yo‘ldoshda ishlaydi. Har bir sun’iy yo‘ldosh sekundiga 744 trillion operatsiyani bajarishga qodir yuqori samarali sun’iy intellekt chiplari bilan jihozlangan. Kompaniya ma’lumotlariga ko‘ra, so‘rovni qayta ishlash va kosmik sun’iy intellektdan javob olish 2 daqiqadan kam vaqtni oladi.

ADA Space kompaniyasi 2035-yilga borib 2800 ta sun’iy yo‘ldoshdan iborat orbital hisoblash tarmog‘ini yaratishni ko‘zda tutuvchi Star Computing loyihasini amalga oshirmoqda. Ikkinchi va uchinchi guruh sun’iy yo‘ldoshlarini 2026-yilda uchirish rejalashtirilgan. Xitoy hukumati aerokosmik sanoatni 2026–2030-yillarga mo‘ljallangan 15-besh yillik rejasining strategik ustuvor yo‘nalishlari qatoriga kiritdi.

Amerika kompaniyalari ham ushbu sohani rivojlantirmoqda. 2025-yil dekabr oyida Starcloud startapi Nvidia H100 chipidan foydalangan holda kosmosda sun’iy intellektning birinchi namoyishini o‘tkazdi. Kompaniya Nvidia Blackwell protsessorlari yordamida sun’iy yo‘ldoshlarni uchirishni rejalashtirmoqda. Google Suncatcher loyihasini TPU’lardan foydalangan holda ishlab chiqmoqda. SpaceX orbital ma’lumotlar markazlarini yaratish uchun Starlink V3 sun’iy yo‘ldoshlarini yangilashni ko‘rib chiqmoqda.

Kosmik ma’lumotlar markazlari kosmosning haddan tashqari sovuqlariga (-270 daraja Selsiygacha) dosh berish uchun quyosh energiyasi va tabiiy sovutishdan foydalanadi. Biroq bu texnologiya uskunani kosmik nurlanishdan himoya qilishni talab qiladi, bu esa chiplarning ishlashini 20–30 foizga kamaytiradi. Orbitada ishlamay qolgan sun’iy yo‘ldoshlarni ta’mirlash texnik jihatdan qiyin vazifa bo‘lib qolmoqda.

Avvalroq «Kursiv» Xitoy dunyodagi birinchi 20 MVt quvvatga ega dengiz shamol turbinasini o‘rnatgani haqida yozgandi.