Gender tenglik O‘zbekiston daromadini 29 foizga oshirishi mumkin — Markaziy bank

Ayollar va erkaklar o‘rtasida iqtisodiy faoliyatda teng ishtirokni ta’minlash O‘zbekiston milliy daromadini taxminan 29 foizga oshirishi mumkin. Bu haqda mamlakatda We-Finance Code xalqaro tashabbusini amalga oshirish bo‘yicha Markaziy bankning yillik hisobotida keltirilgan.

McKinsey ma’lumotlariga ko‘ra, ayollar o‘z biznesini boshlashda oilaviy va uy majburiyatlari to‘siq bo‘lishini erkaklarga nisbatan ikki barobar ko‘proq qayd etadi. Jahon bankining tahlillari shuni ko‘rsatadiki, ayollarning 60 foizdan ortig‘i mehnat bozorida ishtirok etishda bolalar va keksalar parvarishi bilan bog‘liq majburiyatlarni asosiy to‘siq sifatida ko‘rsatadi. BMT Taraqqiyot dasturining tadqiqotlariga ko‘ra esa, ayollarning 48 foizi ish va oilaviy majburiyatlarni muvozanatlashda jiddiy qiyinchiliklarga duch keladi.

Hisobotda keltirilishicha, 2025-yilga kelib 15 ta tijorat banki Markaziy bankning ichki gender tenglik siyosatini qabul qilgan. 2022-yilda mamlakatda taxminan 500 ming kichik va o‘rta korxona faoliyat yuritgan bo‘lib, ularning 187 mingtasi ayol tadbirkorlar tomonidan boshqarilgan. 2025-yilga kelib, bu raqam sezilarli darajada oshdi va hozirda mamlakat bo‘ylab 801 mingdan ortiq kichik va o‘rta biznes korxonalari faoliyat yuritmoqda, ulardan 225 ming 41 tasi ayol rahbarlar tomonidan boshqarilmoqda.

Shuningdek, mamlakat bo‘ylab jami 5,2 million o‘zini o‘zi band qilgan shaxslar ro‘yxatdan o‘tgan bo‘lib, ularning 2,1 millionini ayollar tashkil etadi, bu esa ayollarning turli sohalarda iqtisodiy faolligining ortib borayotganini ko‘rsatadi. Shunga ko‘ra, ayollar hozirda kichik va o‘rta biznes sektorida sezilarli ulushga ega. 2020–2025-yillar davomida ayollar biznesini moliyalashtirish ham sezilarli darajada o‘sdi. Kreditlar soni 100 ming 790 tadan 403 ming 872 taga yetib, 300 foizga o‘sdi, umumiy kredit hajmi esa 4,9 trillion so‘mdan 22,7 trillion so‘mga oshib, 364 foizga o‘sdi.

Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, mamlakat doimiy aholisi soni 38 million kishidan ortiq bo‘lib, uning taxminan 49 foizi ayollarni (18,9 million atrofida) tashkil etadi. Mehnatga layoqatli aholi (15–64 yosh) orasida 10 milliondan ortiq ayollar bo‘lib, ular mehnatga layoqatli jami aholining qariyb 47 foizini tashkil etadi.

Jahon bankining «O‘zbekiston: mamlakatdagi gender holatni baholash (2024)» hisobotiga ko‘ra, ayollarning mehnat bozoridagi ishtiroki 45 foizdan oshgan.

Avvalroq «Kursiv» o‘zbekistonlik ayollar tinchlik va xavfsizlik borasida Markaziy Osiyoda oxirgi o‘rinni egallagani haqida yozgandi.