Xitoy hukumati 2027-yil 1-yanvardan boshlab yoke (yarim aylana, «U» shaklli) shaklidagi rul boshqaruvlarini taqiqlaydi. Mamlakatning Sanoat va axborot texnologiyalari vazirligi tomonidan qabul qilingan yangi majburiy xavfsizlik standarti bunday dizayndagi rul bilan jihozlangan avtomobillarni sotishni amalda imkonsiz qiladi.
Yangilangan GB 11557-202X milliy standartida yarim rul dizaynlariga oid texnik ta’riflar, sinov usullari va muvofiqlik mezonlari olib tashlangan. Natijada 2027-yil 1-yanvardan keyin ushbu turdagi rul bilan avtomobilni Xitoy bozorida sertifikatlashning imkoni bo‘lmaydi.
Nega yoke rul taqiqlanmoqda
Regulyatorlar uchta asosiy xavfsizlik omilini keltirmoqda:
- To‘qnashuvdagi jarohatlar: Ma’lumotlarga ko‘ra, haydovchi jarohatlarining 46 foizi rul mexanizmi bilan bog‘liq. An’anaviy dumaloq rul to‘qnashuv paytida tanani ushlab qolishda ko‘proq himoya beradi. Yoke dizaynida yuqori qism yo‘qligi sababli ikkilamchi zarbada haydovchi tanasi yuqoridan o‘tib ketishi mumkin.
- Majburiy zarba sinovlari: Yangi qoidalarga ko‘ra, rul halqasining 10 nuqtasida zarba sinovi o‘tkazilishi shart. Yarim rul konstruksiyasi bunday testlarni fizik jihatdan bajara olmaydi.
- Airbag ochilish xavfi: Qoidalarda airbag ochilganda qattiq qismlar (metall yoki plastik) yo‘lovchilarga qarab uchmasligi belgilangan. Yoke konstruksiyasi airbag ishga tushganda beqaror parchalanish xavfini oshiradi.
Tesla va Lexus’ga ta’siri
Tesla Xitoyda Tesla Model S va Tesla Model X modellarida yoke rulni opsiya yoki standart sifatida taklif qiladi. Kompaniya 2027-yilga qadar ushbu variantni bekor qilishi yoki dizaynni qayta ishlab chiqishi kerak bo‘ladi.
Shuningdek, Lexus’ning Lexus RZ modeli ham yoke rul va steer-by-wire tizimi bilan jihozlangan bo‘lib, yangi talablarga moslashtirilishi lozim.
Yoke rulni taqiqlash 2011-yildagi rul xavfsizligi standartini yangilash doirasida amalga oshirilmoqda. Yangi qoidalar zarba paytidagi kuchni 11 110 nyutondan oshirmaslikni belgilaydi hamda burilish ko‘rsatkichlari, avariya chiroqlari, uzatmalar tanlash va favqulodda chaqiruv funksiyalari uchun jismoniy boshqaruv tugmalarini majburiy etadi.
Shuningdek, uchinchi va to‘rtinchi darajadagi haydovchiga yordam tizimlari uchun kundalik va yuqori xavfli vaziyatlarda ishlash qobiliyatini tasdiqlovchi hujjatlar talab etiladi.
Bozorga ta’siri
Mazkur qaror dizayn innovatsiyasidan ko‘ra, o‘lchab bo‘ladigan avariya xavfsizligini ustuvor qo‘yishini ko‘rsatadi. Hozircha AQSh va Yevropa Ittifoqida shunga o‘xshash taqiq e’lon qilinmagan, biroq Xitoy qarori boshqa yirik bozorlarda ham muhokamalarga turtki berishi mumkin.
2027-yil 1-yanvargacha ishlab chiqaruvchilarga moslashish uchun qariyb 13 oy vaqt beriladi. Eng katta bosim esa yoke dizaynini faol qo‘llagan Tesla va Lexus zimmasiga tushadi.
Avvalroq Kursiv Uzbekistan Xitoy 2027-yildan elektromobillarda yashirin eshik tutqichlarini taqiqlashi haqida yozgandi.
