O‘zbekistonda qishda har doim ham juda sovuq bo‘lmasa-da, ayrim hududlarda — ayniqsa Qoraqalpog‘iston, Jizzax, Navoiy yoki tog‘li viloyatlarda — harorat −15…−20 darajagacha tushishi mumkin. Bunday sharoitda ko‘pchilik haydovchilar ertalab mashina o‘t olmay qolganidan shikoyat qiladi. Hatto Toshkent shahrida ham nam va sovuq havo akkumulyator hamda yoqilg‘i tizimiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi.
Past harorat dvigatel moyini quyuqlashtiradi, akkumulyator quvvatini kamaytiradi va yoqilg‘i tizimidagi muammolarni yuzaga chiqaradi. Agar avtomobil qish mavsumiga tayyorlanmagan bo‘lsa, sovuq tongda u o‘t olmay qolishi hech gap emas.
Kursiv Uzbekistan sovuq havoda mashina nega o‘t olmasligi va bunga qanday yechim topish mumkinligi haqida tavsiyalarni keltirib o‘tadi.
Akkumulyator — eng zaif nuqta
O‘zbekiston sharoitida eng ko‘p uchraydigan sabab — akkumulyatorning o‘tirib qolishi. Ko‘pchilik haydovchilar 3–4 yil davomida batareyani almashtirmaydi va sovuq kelganda muammo yuzaga chiqadi. Past haroratda akkumulyator ichidagi kimyoviy jarayonlar sustlashadi, natijada starter dvigatelni aylantirishga kuch topolmaydi.
Agar kalitni buraganda starter sust aylanayotgan bo‘lsa yoki umuman ovoz chiqmasa, birinchi navbatda akkumulyatorni tekshirish kerak. Uni zaryadlash, kontaktlarni tozalash yoki zarur bo‘lsa yangisiga almashtirish muammoni hal qiladi.
Noto‘g‘ri moy — qishda katta xato
Ba’zi haydovchilar yil davomida bir xil moydan foydalanadi. Ammo yozgi yoki quyuq moy sovuqda deyarli qotib qoladi. Natijada dvigatel ichidagi qismlar og‘ir harakatlanadi va starterga ortiqcha yuk tushadi.
O‘zbekiston iqlimida qish uchun 5W-30 yoki 5W-40 kabi past yopishqoqlikdagi moylardan foydalanish maqsadga muvofiq. Bu dvigatelni sovuqda ham osonroq ishga tushirishga yordam beradi.
Yoqilg‘i sifati ham muhim
Hududlarda ba’zida sifatsiz benzin yoki dizel yoqilg‘isi uchrab turadi. Benzin tarkibida suv bo‘lsa, sovuqda muzlashi mumkin. Dizel avtomobillarda esa maxsus qishki yoqilg‘i ishlatilmasa, yoqilg‘i quyuqlashib, tizimdan o‘tmay qoladi.
Shuning uchun ishonchli AYOQShlardan yoqilg‘i quyish, dizel mashinalarda esa qishda antigel qo‘shimchalaridan foydalanish tavsiya etiladi.
Shamlar va elektr tizimidagi muammolar
Agar starter yaxshi aylansa-yu, dvigatel o‘t olmasa, shamlar namlangan yoki eskirgan bo‘lishi mumkin. O‘zbekistonda ko‘plab avtomobillar gaz-benzin aralash tizimida ishlaydi, bu esa shamlarning tezroq eskirishiga sabab bo‘ladi. Shamlarni muntazam tekshirib turish qishki muammolarning oldini oladi.
Shuningdek, klemmalarning oksidlanishi yoki simlarning bo‘shashishi ham sovuqda ko‘proq seziladi. Oddiy tozalash va mahkamlash bilan ham muammoni bartaraf etish mumkin.
Sovuqda mashinani qanday to‘g‘ri ishga tushirish kerak?
Avvalo, kalitni burib, bir necha soniya kutish kerak — yoqilg‘i nasosi tizimni to‘ldirsin. So‘ng starterni 4–5 soniyadan ortiq aylantirmaslik lozim. Agar birinchi urinishda o‘t olmasa, biroz kutib qayta urinib ko‘rish kerak.
Mexanik uzatmalar qutisida debriyajni bosib turish dvigatelga tushadigan yukni kamaytiradi. Mashina ishga tushgach, darhol tezlikka solib ketish emas, balki 3–5 daqiqa bo‘sh holatda qizdirish maqsadga muvofiq. Ayniqsa gaz uskunasi o‘rnatilgan avtomobillarda dvigatel to‘liq qizimaguncha benzinda yurish tavsiya etiladi.
Oldini olish — eng yaxshi yechim
O‘zbekistonda qish uzoq davom etmasa-da, sovuq kunlarga tayyor turish kerak. Akkumulyatorni kuzda tekshirtirish, mavsumga mos moy quyish, shamlarni almashtirish va sifatli yoqilg‘i ishlatish ko‘plab muammolarni bartaraf etadi. Imkon bo‘lsa, avtomobilni yopiq garajda yoki shamoldan himoyalangan joyda saqlash foydali.
Sovuq ob-havo avtomobilning zaif joylarini tezda «oshkor» qiladi. O‘zbekiston sharoitida eng ko‘p uchraydigan muammo — akkumulyator va noto‘g‘ri moy. To‘g‘ri parvarish va oddiy ehtiyot choralariga rioya qilinsa, hatto sovuq tonglarda ham mashinani muammosiz ishga tushirish mumkin.
Avvalroq Kursiv Uzbekistan foydalanilgan avtomobilni sotishga qanday tayyorlash kerakligi haqida yozgandi.
