MB islomiy banklar uçun yangi instrumentlar tayyorlamoqda
Özbekiston Markaziy banki islomiy banklar uçun şariat talablariga mos alohida pul-kredit instrumentlarini işlab çiqmoqda. Yangi mexanizmlar islomiy banklarni ham mamlakatning yagona pul-kredit siyosati tizimiga qamrab olişga xizmat qiladi. Bu haqda Markaziy bank Pul-kredit siyosati departamenti direktori Samiğjon Inoğamov 4-noyabrdagi matbuot anjumanidan söng Kursiv Uzbekistan muxbiriga ma’lum qildi.
Inoğamovning tuşuntirişiça, pul-kredit siyosati samarali işlaşi uçun uning ta’siri butun bank tizimiga, jumladan, yangi taşkil etilayotgan islomiy banklarga ham yetib borişi kerak.
«Pul-kredit siyosati qarori yagona böladi. Ya’ni inflyatsion targetlaş asosida asosiy stavka belgilanadi va uning signali butun bank tizimiga birdek yetib borişi kerak», – dedi u.
Hozirda an’anaviy banklar uçun pul-kredit operatsiyalari tizimi töliq işlab çiqilgan. Biroq u foizga asoslangan instrumentlardan iborat. Islomiy banklar esa şariat qoidalariga muvofiq faoliyat yuritişi sababli ular uçun alohida mexanizmlar zarur.
Şu bois Markaziy bank islomiy banklar uçun pul-kredit siyosatining operatsion mexanizmini işlab çiqmoqda. Ushbu instrumentlar an’anaviy banklarnikidan farq qilsa-da, asosiy stavka orqali beriladigan pul-kredit siyosati signalining moliya tizimiga uzatilişini ta’minlaşi kerak.
Islomiy banklar uçun qanday instrumentlar yaratiladi?
Inoğamovning aytişiça, yangi mexanizmlar bank tizimidagi likvidlikni tartibga soliş, jumladan, mablağlarni taqdim etiş va jalb qiliş operatsiyalarini qamrab oladi.
Hozirda Markaziy bank an’anaviy banklar bilan bir kunlik overnayt hamda bir haftalik likvidlik operatsiyalarini amalga oşiradi. Şuningdek, teskari REPO operatsiyalaridan foydalanadi.
Islomiy banklar uçun ham uşbu vazifalarni bajaradigan, biroq şariat talablariga mos alohida instrumentlar işlab çiqilişi körib çiqilmoqda. Bundan taşqari, islomiy banklar uçun majburiy zaxira talablari ham moslaştiriladi.
Departament direktori yangi mexanizmlar ustida işlar davom etayotganini, ularning joriy etiliş sanasini esa hozirça aniq aytiş imkoni yöqligini bildirdi. Instrumentlar Markaziy bank boşqaruvi tomonidan tasdiqlangandan keyin rasman e’lon qilinadi.
Özbekistonda islomiy bank faoliyatini joriy etişning huquqiy asoslari 2026-yil 27-martdagi qonun bilan belgilangan. Joriy yil 23-oktabrda Markaziy bank Open Bank’ga islomiy bank faoliyatini amalga oşiriş uçun mamlakatdagi birinçi litsenziyani berdi.
Avvalroq Kursiv Uzbekistan Markaziy bank raisi örinbosari Nodirbek Açilov energiya tariflari oşişining inflyatsiyaga ta’siri va asosiy stavkaning 14 foizda saqlab qolinişi sabablarini izohlagani haqida yozgan edi.
