Özbekiston fond bozorida UCI örniga uçta yangi indeks joriy etiladi

eʼlon qilindi
UCI indeksi örniga uçta yangi – UPI, UPI FF va UPI EW indekslari joriy etiladi
Fond bozori: «O‘zsanoatqurilishbank» va «Ipoteka-bank» aksiyalari savdosi vaqtincha to‘xtatildi
Foto: maxxyustas / depositphotos

2026-yil 10-noyabrdan «Toşkent» Respublika fond birjasida amaldagi UCI indeksi örniga uçta yangi – UPI, UPI FF va UPI EW indekslari joriy etiladi. Ular Özbekiston aksiyalar bozoridagi özgarişlarni turli hisoblaş usullari orqali kuzatiş imkonini beradi. Bu haqda «Toşkent» Respublika fond birjasining matbuot xizmati Kursiv Uzbekistan’ga ma’lum qildi.

Yangi indekslar Istiqbolli loyihalar milliy agentligi (ILMA) bilan hamkorlikda kapital bozorini rivojlantiriş va Özbekistonning xalqaro reyting hamda indekslardagi örnini yaxşilaş işlari doirasida işlab çiqilgan.

Birjaning ma’lumotlariga köra, UCI indeksi şu paytgaça fond bozorining asosiy körsatkiçi vazifasini bajarib kelgan. Yangi indekslar esa bozor dinamikasini uç xil usulda baholaş imkonini beradi.

Uçta indeksning bir-biridan farqi nimada

Yangi indekslar aksiyalarning vaznini hisoblaş usuli bilan farqlanadi:

  • UPI (Uzbekistan Prime Index) – kompaniyalarning töliq bozor kapitalizatsiyasi asosida hisoblanadi. Bunda kompaniya aksiyalarining umumiy bozor qiymati hisobga olinadi.
  • UPI FF (Uzbekistan Prime Index Free Float Adjusted) – erkin muomaladagi aksiyalar uluşi, ya’ni free float hisobga olingan bozor kapitalizatsiyasi asosida şakllantiriladi.
  • UPI EW (Uzbekistan Prime Index Equal-Weighted) – indeks tarkibidagi barça aksiyalarga har çorakda teng boşlanğiç vazn beriladi.

Birjaning tuşuntirişiça, uçala indeksda ham aksiyalarni tanlaşning umumiy mezonlari va indeks tarkibini qayta körib çiqiş tartibi bir xil böladi. Asosiy farq aksiyalarning indeksdagi vaznini belgilaş usulidadir.

Indeksga kiriş uçun kompaniyalar qanday talablarga javob berişi kerak

Yangi metodologiyaga köra, indekslar tarkibiga kiritiladigan aksiyalarni tanlaşda emitentlarning moliyaviy natijalari, aksiyalarning birja kotirovkalari röyxatida böliş muddati, erkin muomaladagi uluşi, savdo faolligi va likvidligi hisobga olinadi.

Asosiy talablardan biri – kompaniyaning oxirgi e’lon qilingan yillik moliyaviy hisobotida ijobiy moliyaviy natija qayd etilgan bölişi. Şuningdek, erkin muomaladagi aksiyalar uluşi kamida 5 foizni taşkil etişi, aksiyalar esa belgilangan savdo faolligi va likvidlik mezonlariga javob berişi kerak.

Yangi indekslar Bloomberg platformasida ham e’lon qilinadi

Yangi indekslar birjaning işlab çiqilayotgan Umetryx yagona bozor ma’lumotlari va tahliliy platformasi bilan ham boğliq. U investorlar va bozor iştirokçilariga savdo ma’lumotlari, kompaniyalarning moliyaviy körsatkiçlari, aksiyalar narxining tarixiy dinamikasi, obligatsiyalar va emitentlar haqidagi axborotni taqdim etişni közda tutadi.

Loyihani uç bosqiçda amalga oşiriş rejalaştirilgan. Platformada, şuningdek, aksiyalarni saralaş va tahlil qiliş vositalari hamda birja indekslari joylaştiriladi. Umetryx orqali bozor ma’lumotlarini real vaqt rejimida oliş va tahlil qiliş imkoniyati yaratilişi közda tutilgan.

UPI, UPI FF va UPI EW indekslari böyiça ma’lumotlar Bloomberg xalqaro moliyaviy axborot platformasiga uzatib boriladi. Birjaning bildirişiça, Refinitiv (LSEG) va Cbonds platformalari ham yangi indekslarga qiziqiş bildirgan.

Birja yangi indekslar tahlilçilar va OAV uçun bozor tendensiyalarini kuzatişda qöşimça ma’lumot manbai bölişini kutmoqda. Şuningdek, ular kelgusida birja investitsiya fondlari (ETF) kabi indekslarga asoslangan moliyaviy mahsulotlarni rivojlantiriş uçun metodologik asos yaratişi mumkin.

Avvalroq Özbekistonda aksiyadorlar soni ötgan yilning mos davridagiga nisbatan 10,8 foizga kötarilib, 2026-yil 1-noyabr holatiga 1,12 mlndan oşgani haqida xabar berilgandi.

Shuningdek