29-aprel kuni Oʻzbekiston tarixida ilk bor «Toshkent» Respublika fond birjasi va London fond birjasida ikki tomonlama listingga ega IPO’ga obuna ochildi. Franklin Templeton tomonidan boshqariladigan, sof aktivlari qiymati qariyb $2,44 mlrd boʻlgan Oʻzbekiston Milliy investitsiya jamgʻarmasi (UzNIF) joylashtirilmoqda. Jamgʻarma tarkibiga mamlakatning 13 ta yirik davlat kompaniyasi kiradi. Asosiy investorlar — BlackRock, Franklin Resources, Redwheel va Allan & Gill Gray Foundation boshqaruvidagi fondlar hamda ikkita treasury kompaniyasi allaqachon $300 mlnlik global depozitar tilxatlarini imzolagan. Oʻzbekistondagi chakana investorlar mahalliy brokerlar va Jett mobil xizmati orqali joylashtirish narxiga 5 foiz chegirma bilan ariza topshirishi mumkin. Minimal summa 100 ming soʻmdan boshlanadi. Arizalarni qabul qilish 12-may kuni soat 17:00 da yakunlanadi. Ushbu materialda UzNIF nima ekani, xususiy investorlar nega unda ishtirok etayotgani hamda smartfon orqali besh daqiqada aksiyalarni qanday sotib olish mumkinligi boʻyicha qadam-baqadam yoʻriqnoma keltiriladi.
Ushbu maqolada quyidagilar haqida soʻz boradi:
- UzNIF nima va nima uchun u boshqa darajadagi IPO hisoblanadi
- Xususiy investor nima uchun ishtirok etishi kerak
- Ishtirok etish qancha turadi va kimlar uchun 5 foiz chegirma beriladi
- Nega aynan Jett orqali — chakana savdo uchun eksklyuziv shartlar qanday
- Qadam-baqadam yoʻriqnoma: ariza topshirish tartibi
- 12-maydan keyin nima boʻladi: taqsimlash, savdolar, dividendlar
UzNIF nima va nima uchun u boshqa darajadagi IPO hisoblanadi
Oʻzbekiston Milliy investitsiya jamgʻarmasi (UzNIF) 2024-yil avgust oyida prezident qarori bilan tashkil etilgan. U davlatning strategik aktivlarini kapital bozoriga olib chiqish vositasi hisoblanadi.
Bugungi kunda jamgʻarma portfeliga mamlakatning 13 ta yirik davlat korxonasidagi minoritar paketlar kiradi. Ular orasida Uzbekistan Airways, «Oʻzbektelekom», «Oʻzbekgidroenergo», «Hududgaztaʼminot», «Milliy elektr tarmoqlari» va «Hududiy elektr tarmoqlari» bor.
2025-yil 31-dekabr holatiga koʻra, «katta toʻrtlik» tarkibiga kiruvchi mustaqil auditor jamgʻarma sof aktivlari qiymatini $2,44 mlrdga baholagan. Portfel iqtisodiyotning asosiy tarmoqlari boʻyicha diversifikatsiya qilingan:
- transport — 32,4%;
- energiya ishlab chiqarish — 19,1%;
- telekommunikatsiya — 15,2%;
- uy-joy kommunal xoʻjaligi va gaz taqsimoti — 14,9%;
- banklar — 13,4%.
Jahon miqyosidagi boshqaruv
Jamgʻarmaning ishonchli boshqaruvchisi Franklin Templeton Asset Management hisoblanadi. U dunyodagi eng yirik investitsiya kompaniyalaridan birining shoʻba korxonasi boʻlib, boshqaruvidagi aktivlar hajmi $1,68 trlnni tashkil etadi. Kompaniya moliya bozorlarida 75 yillik tajribaga ega. Franklin Templetonʼning Markaziy Osiyo boʻyicha bosh direktori Marius Dan Oʻzbekistonga kelishidan avval London va Buxarest fond birjalarida bir vaqtning oʻzida savdo qilingan $2,5 mlrdlik Fondul Proprietatea fondini boshqargan.
«UzNIF IPO’si — bu Oʻzbekiston tarixida bir vaqtning oʻzida milliy birja va dunyoning yetakchi platformalaridan birida oʻtkazilayotgan birinchi joylashtirish. Birinchi marta oʻzbek chakana investori mahalliy va xalqaro bozor oʻrtasida tanlov qilmayapti: u BlackRock bilan bir xil qogʻozni, bir xil obuna oynasida va bir xil Franklin Templeton jamoasi boshqaruvida sotib olmoqda», — deydi Jett investitsiya xizmati asoschisi Tolibjon Mirzaqulov.
Yirik investorlar — $300 mlnlik bitim
Obuna boshlanishidan uch hafta avval jamgʻarma $300 mlnlik global depozitar tilxatlar (GDR) boʻyicha asosiy bitimlar imzolanganini eʼlon qildi.
Asosiy investorlar qatoridan quyidagilar joy oldi:
- dunyodagi eng yirik boshqaruv kompaniyasi BlackRock boshqaruvidagi fondlar
- Franklin Templetonʼning bosh kompaniyasi — Franklin Resources
- Buyuk Britaniyaning institutsional boshqaruvchisi Redwheel
- Janubiy Afrikadagi Allan & Gill Gray Foundationʼning ikkita gʻaznachilik kompaniyasi
Chakana investorlar uchun bu muhim signal hisoblanadi. Chunki xususiy investorlar uchun obuna ochilishidan avval qimmatli qogʻozlar dunyodagi yirik fondlarning due diligence tekshiruvidan oʻtgan va ulardan qiziqish tasdigʻini olgan.
Xususiy investor nima uchun ishtirok etishi kerak
UzNIF aksiyalarini IPOda sotib olish spekulyativ «olding-sotding» emas, balki uzoq muddatli investitsiya hisoblanadi. Investor daromadi ikki manbadan shakllanishi mumkin: aksiyalar qiymatining oʻsishi va yillik dividend toʻlovlari. Chakana investorlar uchun ushbu joylashtirishda bir vaqtning oʻzida kam uchraydigan bir nechta omil jamlangan.
Prezident qarori bilan mustahkamlangan dividend siyosati
UzNIFʼning asosiy ustunliklaridan biri — qatʼiy dividend siyosati. Prezident qaroriga koʻra, jamgʻarma portfelidagi kompaniyalar 2030-yilgacha sof foydaning kamida 50 foizini dividend toʻlovlariga yoʻnaltirishi shart.
Bu Oʻzbekiston bozori uchun yangi holat hisoblanadi. Avval koʻplab kompaniyalar dividendlarni umuman toʻlamas yoki faqat ramziy miqdorda taqsimlardi.
Dastlabki dividendlar 2026-yil yakunlari boʻyicha 2027-yilda toʻlanishi rejalashtirilgan. Keyinchalik toʻlovlar har yili amalga oshiriladi.
«Erta ishtirok» bonusi: 2025-yil uchun dividendlar
Toʻlovlardagi texnologik kechikish sababli joriy IPO ishtirokchilari qoʻshimcha bonusga ega boʻlishi mumkin. UzNIF portfelidagi kompaniyalar jamgʻarmaga dividendlarni 2026-yilda, yaʼni 2025-yil moliyaviy natijalari asosida toʻlaydi. UzNIF esa boshqa daromadlari bilan birga ushbu mablagʻlarni 2027-yilda aksiyadorlar oʻrtasida taqsimlaydi.
Bu shuni anglatadiki, 2026-yil aprel-may oylarida IPOʻda ishtirok etayotgan chakana investor portfel kompaniyalarining 2025-yildagi foydasi taqsimotida ham qatnashish huquqiga ega boʻladi. Yaʼni u aksiyador boʻlmagan davr uchun ham dividend olish imkoniyatiga ega boʻladi.
Franklin Templetonʼning emitentlar bilan ishlashi
Franklin Templeton oddiy passiv investor sifatida emas, balki ishonchli boshqaruvchi sifatida portfel kompaniyalari bilan ularni transformatsiya qilish boʻyicha muntazam ishlaydi. Bu jarayon zamonaviy korporativ boshqaruv standartlarini joriy etish, MHXS boʻyicha hisobotga oʻtish, investorlar bilan ishlash tizimini rivojlantirish va ESG tamoyillarini tatbiq etishni oʻz ichiga oladi.
Asosiy maqsad kompaniyalarni kelajakdagi IPOʻlariga tayyorlashdan iborat. Hukumat yoʻl xaritasiga koʻra, 2028-yil oxirigacha jamgʻarmaning oltita portfel kompaniyasi — Uzbekistan Airways, «Oʻzbektelekom», «Oʻzbekgidroenergo», «Milliy elektr tarmoqlari», «Hududiy elektr tarmoqlari» va «Hududgaztaʼminot» alohida IPO oʻtkazishi rejalashtirilgan. Har bir bunday joylashtirish UzNIFʼning ushbu kompaniyalardagi ulushi qiymati oshishi uchun qoʻshimcha imkoniyat yaratadi.
Ikki tomonlama listing — likvidlik va narxni qoʻllab-quvvatlash
UzNIF qimmatli qogʻozlarining bir vaqtning oʻzida London fond birjasida dollarda va «Toshkent» Respublika fond birjasida soʻmda joylashtirilishi mahalliy investorlar uchun ham muhim omil hisoblanadi.
Ikki bozordagi narx arbitraj mexanizmi orqali oʻzaro muvozanatlashib boradi. Bu esa Londondagi likvidlik va GDRʼga boʻlgan talab «Toshkent» RFBdagi oddiy aksiyalar narxini ham qoʻllab-quvvatlashini anglatadi.
Xavflar haqida qisqacha
Shu bilan birga, aksiyalar bank depoziti emasligini unutmaslik kerak. Ularning narxi ham oshishi, ham pasayishi mumkin. Dividendlar hajmi portfel kompaniyalarining moliyaviy natijalariga bogʻliq boʻladi, ilk toʻlovlar esa 2027-yilda kutilmoqda. Bu qisqa muddatli spekulyativ vosita emas, balki bir necha yilga moʻljallangan investitsiya hisoblanadi.
Ishtirok etish qancha turadi va kimlar uchun 5 foiz chegirma beriladi
Ushbu IPO’dagi narx tuzilmasi chakana investorga institutsional ishtirokchilarga qaraganda yaxshiroq sharoitlarni taʼminlash uchun moʻljallangan. Bu bozor uchun kamdan-kam uchraydigan holat — odatda buning aksi sodir boʻladi.
Uchta narx — sarmoyadorlarning uch toifasi
5 foizlik chegirma shuni anglatadiki, bir xil summaga chakana investor Londondagi institutsional fondlarga, jumladan, yirik investorlariga nisbatan taxminan 5 foiz koʻproq aksiya oladi.
Bu amalda qanday ishlaydi
Masalan, 1 mln soʻmlik buyurtmani olaylik:
- 4,65 soʻmlik institutsional narxda ushbu summa taxminan 215 053 ta aksiyaga teng boʻladi.
- 4,41 soʻmlik chakana narxda esa investor taxminan 226 757 ta aksiya oladi.
- Farq qariyb 11 700 ta aksiya yoki qoʻshimcha 5,4 foiz qimmatli qogʻoz degani.
Agar 18-maydan keyin ikkilamchi savdolar boshlangach aksiyalar kamida 4,65 soʻmlik joylashtirish narxida savdo qilsa, ushbu qoʻshimcha aksiyalarning bozor qiymati taxminan 54,4 ming soʻmni tashkil etadi. Bu chegirmaning investor uchun bevosita moliyaviy afzalligini koʻrsatadi.
Minimal ariza summasi
Jett orqali 100 000 so‘mdan boshlab ariza topshirish mumkin. Bu chegara mamlakatning deyarli har qanday fuqarosi uchun xalqaro IPO’da ishtirok etish imkoniyatini yaratadi. Taqqoslash uchun: bu bir marta avtomobilga yonilg‘i quyish yoki oila bilan restoranga borishdan kamroq.
«Chakana investor joylashtirish narxiga qo‘shimcha 5 foiz chegirma oladi. Bundan tashqari, chakana investorlarga to‘liq qoniqish bilan birinchi ustuvorlik beriladi. Bu kapital bozorlarida kamdan-kam uchraydigan holat bo‘lib, davlat ushbu joylashtirishning birinchi benefitsiarlari fuqarolar bo‘lishini istaydi», — deydi Tolibjon Mirzaqulov.
Barcha hisob-kitoblar soʻmda amalga oshiriladi
Chakana investorlar «Toshkent» Respublika fond birjasida soʻmda savdo qilinadigan UzNIF oddiy aksiyalarini sotib oladi. London fond birjasidagi global depozitar tilxatlar (GDR) dollarda joylashtiriladi, biroq ular xorijiy institutsional investorlar uchun moʻljallangan. Oʻzbekistondagi xususiy investor uchun esa valyuta konvertatsiyasi talab etilmaydi. Ariza topshirish, toʻlov va aksiyalarni hisobga oʻtkazish jarayonlari toʻliq soʻmda amalga oshiriladi.
Nega aynan Jett orqali — chakana savdo uchun eksklyuziv shartlar qanday
Jismoniy shaxslardan 200 million so‘mgacha bo‘lgan chakana buyurtmalar ushbu joylashtirishda ishtirok etishning yagona mobil kanali bo‘lgan Jett mobil ilovalari orqali qabul qilinadi. 200 million so‘mdan yuqori bo‘lgan arizalarni to‘g‘ridan to‘g‘ri Alkes Research, Avesta Investment Group yoki Bluestone Financial Group anderrayterlaridan biriga murojaat qilish orqali topshirish mumkin.
Qayta obuna holatida chakana investorlar ustuvorlikka ega
Bu chakana investorlar uchun eng muhim amaliy jihatlardan biri hisoblanadi. IPO’da talab taklifdan yuqori boʻlishi, yaʼni qayta obuna yuzaga kelishi kutilmoqda. Bunga BlackRock va boshqa yirik investorlarning qiziqishi ham sabab boʻlmoqda.
Aksiyalarni taqsimlashdagi ustuvorlik quyidagicha belgilanadi:
- Birinchi navbatda chakana investorlarning 200 mln soʻmgacha boʻlgan arizalari qondiriladi. Ushbu limit doirasidagi buyurtmalar toʻliq bajarilishi koʻzda tutilgan.
- Keyingi bosqichda esa 200 mln soʻmdan yuqori ariza topshirgan chakana investorlar va institutsional investorlarning buyurtmalari koʻrib chiqiladi.
Jett nima?
Jett — 2022-yilda ishga tushirilgan Oʻzbekistondagi eng yirik chakana investitsiya servisi hisoblanadi. 2026-yil aprel holatiga koʻra, platformada 655 ming foydalanuvchi identifikatsiyadan oʻtgan, 70 mingdan ortiq brokerlik hisobvaragʻi ochilgan va umumiy qiymati 158 mlrd soʻmlik 1,9 mln bitim amalga oshirilgan. Bugungi kunda Oʻzbekistondagi barcha birja bitimlarining 80 foizdan ortigʻi Jett orqali amalga oshirilmoqda.
Oʻz Jett Invest ilovasi yoki 20 ta bank va fintech ilovasi orqali kirish imkoniyati
UzNIF IPOʻda ishtirok etish uchun foydalanuvchilar Jett Invest ilovasini oʻrnatishi mumkin. Ilova get.jet.uz universal havolasi orqali mavjud. Havola qurilmani avtomatik aniqlaydi va foydalanuvchini Google Play yoki App Storeʼga yoʻnaltiradi. Agar ilova avvaldan oʻrnatilgan boʻlsa, u toʻgʻridan toʻgʻri ochiladi.
Muqobil yoʻl — Jettʼdan 20 ta hamkor bank va fintech ilovalaridan birida foydalanish: Alliance Pay, Davr Mobile, Octo Mobile, Alif Mobi, Zoomrad, MyUztelecom, Trastpay, OFB Mobile, Milliy, Garant Bank va boshqalar. Ushbu ilovalarning umumiy auditoriyasi 21 million foydalanuvchidan oshadi — bu esa mamlakat aholisining aksariyati uchun Jett allaqachon ularning kundalik bank interfeysiga oʻrnatilganligini anglatadi.
Toʻliq masofadan — ofis, navbat va qogʻozsiz
Jettʼdagi identifikatsiya «Elektron hukumat» bilan integratsiyalashgan biometrik tizimi orqali amalga oshiriladi. Foydalanuvchi pasport yoki ID maʼlumotlarini kiritadi, selfi orqali tasdiqlashdan oʻtadi va jarayon operatorlarsiz hamda videoaloqasiz avtomatik tarzda yakunlanadi. Hamkor brokerlardan birida brokerlik hisobini ochish ilova ichida amalga oshiriladi. Hisob bank kartasi orqali toʻldiriladi, IPO uchun ariza esa oson yuboriladi.
Xalqchil IPO tajribasi
UzNIF Jett platformasidagi ilk yirik joylashtirish emas. Avvalroq Xalq IPO’si davlat dasturi doirasida 20 ming investor platforma orqali Oʻzbekiston iqtisodiyotiga 20 mlrd soʻmlik investitsiya yoʻnaltirgan. UzNIF esa ushbu yoʻnalishdagi navbatdagi va ancha yirik bosqich hisoblanadi.
«2026-yil yanvar oyidan boshlab biz barcha ko‘rsatkichlar bo‘yicha keskin o‘sishni kuzatmoqdamiz: faol ishtirokchilar soni, tuzilayotgan bitimlar soni va hajmi sezilarli darajada oshdi va o‘sishda davom etmoqda. Oylik dinamikani kuzatar ekanmiz, bu bir martalik hodisa emas, balki odamlarning fond bozoriga qiziqishi oshgani va mamlakatda kapital bozorida olib borilayotgan islohotlar natijasi ekanini tushunamiz», — deydi Tolibjon Mirzaqulov.
Qadam-baqadam yoʻriqnoma: Jett orqali UzNIF IPO’ga qanday ariza topshiriladi
Quyida ilovani oʻrnatishdan tortib tasdiqlangan IPO arizasigacha boʻlgan barcha bosqichlar keltirilgan. Xalqchil IPO tajribasiga koʻra, bu jarayonni birinchi marta bajarayotgan foydalanuvchi uchun taxminan 5–7 daqiqa kifoya qiladi. Jettʼda allaqachon roʻyxatdan oʻtgan va brokerlik hisobiga ega foydalanuvchilar esa arizani bir daqiqadan kam vaqt ichida topshirishi mumkin.
1-qadam. Jett Invest ilovasini oʻrnatish
Smartfonda get.jet.uz havolasini oching. Tizim qurilmaga qarab foydalanuvchini avtomatik ravishda Google Play yoki App Storeʼga yoʻnaltiradi.
Ilovani oʻrnating, ishga tushiring va biometrik identifikatsiyadan oʻting. Buning uchun pasport yoki ID-karta maʼlumotlari hamda selfi talab etiladi. Identifikatsiya operator va videoaloqasiz avtomatik tarzda amalga oshiriladi hamda bir necha daqiqa vaqt oladi.
2-qadam. Alkes Researchʼda brokerlik hisobini ochish
UzNIF IPO’da ishtirok etish uchun joylashtirish anderrayteri va Jett hamkori boʻlgan Alkes Research brokerlik kompaniyasida hisob ochish talab etiladi. Agar sizda Alkes Researchʼda allaqachon hisob mavjud boʻlsa, ushbu bosqichni oʻtkazib yuborib, toʻgʻridan toʻgʻri hisobni toʻldirish jarayoniga oʻtishingiz mumkin. Aks holda brokerlik hisobi Jett ilovasi orqali masofadan ochiladi. Buning uchun qisqa soʻrovnomani toʻldirish va maʼlumotlarni tasdiqlash kifoya. Hisob ofisga bormasdan avtomatik tarzda ochiladi.
3-qadam. Hisobni toʻldirish
IPO’ga ariza topshirish uchun brokerlik hisobida kamida 100 ming soʻm boʻlishi kerak. Hisobni ilova orqali istalgan bank kartasi yordamida toʻldirish mumkin.
Mablagʻlarning hisobga tushish muddati birja ish vaqtiga bogʻliq:
- ish kunlari va birja savdolari vaqtida pul odatda 10–15 daqiqa ichida hisobga tushadi;
- kechqurun yoki dam olish kunlari amalga oshirilgan toʻlovlar qabul qilinadi, biroq mablagʻlar brokerlik hisobida keyingi ish kuni soat 9:30 dan keyin aks etadi.
Shu sababli ariza topshirishni oxirgi kunga qoldirmasdan, brokerlik hisobini oldindan toʻldirish tavsiya etiladi.
4-qadam. UzNIF IPO uchun ariza topshirish
Ariza yuborishdan oldin ilova sizdan Disclaimer hujjatini qabul qilishni soʻraydi. Bu har qanday xalqaro IPO’da qoʻllaniladigan standart hujjat hisoblanadi. Unda fuqarolik mamlakati va yashash (rezidentlik) mamlakatini tanlash, shuningdek, ishtirok shartlarini tasdiqlash talab etiladi.
Muhim jihatlar:
- Jett orqali UzNIF IPO’da faqat Oʻzbekistonda yashovchi Oʻzbekiston fuqarolari ishtirok eta oladi. Bu talab joylashtirish shartlarida belgilangan va xalqaro tartibga solish bilan bogʻliq.
- Jett orqali yuboriladigan arizaning maksimal summasi 200 mln soʻmni tashkil etadi. Bundan yuqori summa bilan ishtirok etmoqchi boʻlgan investorlar arizani brokerlar konsorsiumiga qogʻoz shaklida topshirishi kerak. Buning uchun Telegramʼdagi @UzNIF_IPO_ALKES manziliga murojaat qilish mumkin.
- IPO’da ishtirok etish toʻliq oldindan mablagʻ ajratishni nazarda tutadi. Ariza summasi yuborilgan paytda brokerlik hisobida bloklanadi. Agar ariza toʻliq qondirilmasa, masalan, mutanosib taqsimlash qoʻllansa, ortiqcha mablagʻ standart T+2 tartibida, yaʼni ikki birja kuni ichida hisobga qaytariladi.
Disclaimer qabul qilgandan soʻng UzNIF IPO sahifasiga oʻtadi. Unda joylashtirishning asosiy parametrlari koʻrsatiladi: jismoniy shaxslar uchun aksiya narxi — 4,41 soʻm, minimal ariza summasi — 100 ming soʻm, obuna muddati esa 12-may soat 17:00 gacha. Shundan soʻng investitsiya summasi yoki aksiyalar sonini kiritib, arizani tasdiqlash kerak boʻladi.
Yakuniy bosqichda ariza hisobga biriktirilgan telefon raqamiga yuborilgan bir martalik SMS-kod orqali tasdiqlanadi. Kod kiritilgach, ariza tizimda rasman roʻyxatdan oʻtadi.
12-maygacha ulgurish muhim boʻlgan narsalar
Arizalar qabuli 12-may kuni Toshkent vaqti bilan soat 17:00 da yopiladi. Ushbu muddatdan soʻng ariza topshirish imkonsiz boʻladi. Ikkilamchi savdolar faqat 18-may kuni boshlanadi va aksiyalarni endi faqat bozor narxida va 5 foiz chegirmasiz sotib olish mumkin boʻladi. Shuning uchun oxirgi kunga qoldirmasdan, barcha toʻrtta qadamni oldindan bajarish mantiqan toʻgʻri boʻladi.
12-maydan keyin nima boʻladi: taqsimlash, savdolar va dividendlar
Obuna muddati 12-may kuni soat 17:00 da yakunlangach, aksiyalarni taqsimlash va savdoga chiqarish jarayoni boshlanadi.
UzNIF IPO taqvimi
12-may, soat 17:00 (Toshkent vaqti) — Oʻzbekistonda arizalarni qabul qilish yakunlanadi
Shu vaqtdan boshlab brokerlar konsorsiumi mahalliy bozorda yangi arizalarni qabul qilishni toʻxtatadi va barcha buyurtmalarni qayta ishlashga kirishadi.
13-may — LSEʼda taqsimlash va shartli savdolar
Joylashtiriladigan qimmatli qogʻozlarning yakuniy hajmi hamda investorlar toifalari oʻrtasidagi taqsimot eʼlon qilinadi. Shu kuni London fond birjasida GDRʼlarning shartli savdolari ham boshlanadi. Bu xalqaro IPO’lar uchun standart jarayon hisoblanadi.
15-may — aksiyalarni brokerlik hisoblariga oʻtkazish
Jett orqali ariza topshirgan chakana investorlar UzNIF aksiyalarini Alkes Researchʼdagi brokerlik hisobida qabul qiladi. Shundan soʻng aksiyalar foydalanuvchi portfelida aks eta boshlaydi va ularni Jett ilovasi orqali koʻrish mumkin boʻladi.
18-may — ikkilamchi savdolarning boshlanishi
Shu kuni London fond birjasida GDRʼlarning shartsiz savdolari, «Toshkent» Respublika fond birjasida esa UzNIF oddiy aksiyalarining ikkilamchi savdolari boshlanadi. Shundan soʻng investor aksiyalarni portfelida saqlashi yoki istasa, ularni bozor narxida sotishi mumkin boʻladi.
2027-yil — birinchi dividend toʻlovi
UzNIF 2026-yil moliyaviy natijalari yakunlari boʻyicha, tegishli korporativ qarorлар qabul qilingach, aksiyadorlar oʻrtasida ilk dividend toʻlovlarini amalga oshiradi.
«Erta ishtirok» effekti hisobga olinganda, ushbu dividendlar amalda portfel kompaniyalarining 2025-yildagi moliyaviy natijalarini ham oʻz ichiga oladi.
2027–2030-yillar — kafolatlangan dividend siyosati
Prezident qaroriga koʻra, 2030-yilgacha UzNIF portfelidagi kompaniyalar sof foydaning kamida 50 foizini dividend toʻlovlariga yoʻnaltirishi shart.
Qarorda ushbu talab 2030-yilgacha qatʼiy belgilangan. Shu bilan birga, shaffof va prognoz qilinadigan dividend siyosati investorlar ishonchining muhim omillaridan biri hisoblanadi. Kapital bozorlari amaliyotiga koʻra, bunday yondashuv uzoq muddat davom etishi kutiladi.
Aksiyalar olingandan keyin nima qilish mumkin
15-maydan soʻng aksiyalar brokerlik hisobida aks etadi. Jett ilovasi orqali investor aksiyalar narxini, portfel daromadliligini va emitentning korporativ hisobotlarini kuzatishi mumkin. UzNIFʼning moliyaviy hisobotlari OpenInfo bazasi bilan integratsiya orqali tizimga yuklanadi. Grafiklar va texnik tahlil esa 200 dan ortiq indikatorni qoʻllab-quvvatlaydigan TradingView integratsiyasi orqali taqdim etiladi.
Xalq IPO’sida ishtirok etgan investorlarning asosiy tavsiyasi — birinchi xaridni bir martalik hodisa sifatida qabul qilmaslik. Hatto kichik summalarda boʻlsa ham, muntazam investitsiya qilishni odatga aylantirish muhim. Jett maʼlumotlariga koʻra, platformadagi foydalanuvchilarning oʻrtacha investitsiya portfeli 2023-yildagi $40 dan 2025-yilda $100 dan oshgan. Bu esa birinchi qadamni qoʻygan foydalanuvchilarning aksariyati keyinchalik ham investitsiyani davom ettirishini koʻrsatadi.
UzNIF haqidagi yangiliklarni kuzatish va boshqa chakana investorlar bilan tajriba almashish uchun Jett Investors Club Telegram hamjamiyatiga qoʻshilish mumkin: t.me/jet_uz_club.
«Men bu IPO’ga bir martalik voqea sifatida emas, balki butun darajaning oʻzgarishi sifatida qarayman. Avval Oʻzbekistondagi xususiy investor faqat bitta kompaniya aksiyasini sotib olishi mumkin edi. Endi esa u bitta UzNIF qimmatli qogʻozi orqali aviatsiya va telekommunikatsiyadan tortib energetika hamda bank sektoriga qadar mamlakatning 13 ta strategik korxonasiga sherik boʻlmoqda. Buning ustiga jamgʻarma prezident farmoni bilan mustahkamlangan qatʼiy dividend siyosatiga ega. Bu yangi avlod kapital bozori», — deydi Tolibjon Mirzaqulov.
Xulosa
UzNIF IPO’ga obuna oynasi 12-may soat 17:00 gacha ochiq boʻladi. Jett Invest ilovasi orqali ishtirok etish uchun foydalanuvchi get.jet.uz havolasi orqali ilovani oʻrnatishi, IPO anderrayteri Alkes Researchʼda brokerlik hisobini ochishi, hisobni kamida 100 ming soʻmga toʻldirishi, Disclaimerʼni qabul qilishi va ariza topshirishi kerak. Yangi foydalanuvchi uchun bu jarayon odatda 5–7 daqiqa vaqt oladi.
Jett orqali chakana investorlar uchun aksiya narxi 4,41 soʻmni tashkil etadi. Bu institutsional investorlar va London fond birjasidagi xaridorlar narxidan 5 foiz arzonroq. Shuningdek, chakana investorlar uchun taqsimot ustuvorligi boshqa kanallarga nisbatan yuqoriroq hisoblanadi. Birinchi dividend toʻlovlari 2027-yilda kutilmoqda.
Bu Oʻzbekiston tarixida xususiy investorlar uchun mamlakatning 13 ta strategik kompaniyasidan iborat portfelga kirish boʻyicha ilk imkoniyatdir. Investorlar BlackRock kabi yirik fondlar bilan bir xil aktivga, biroq 5 foiz arzonroq narxda kirish imkoniga ega boʻlmoqda.
+++
Maqola UzNIF nomidan yoki uning topshirigʻi asosida e’lon qilinmagan. UzNIF ushbu materialni tayyorlashda ishtirok etmagan.
Ushbu material qimmatli qogʻozlarni sotish boʻyicha taklif yoki ularni sotib olishga daʼvat hisoblanmaydi. Material faqat amaldagi qonunchilikda ruxsat etilgan holatlar doirasida taqdim etilgan.
IPO’da ishritok etish kapitalni yoʻqotish xavfi bilan bogʻliq. Investorlarga investitsiya bilan bogʻliq xatarlarni mustaqil baholash hamda qaror qabul qilishdan avval yuridik, moliyaviy va soliq maslahatchilari bilan maslahatlashish tavsiya etiladi.
Mazkur hujjat faqat maʼlumot berish maqsadida tayyorlangan boʻlib, qimmatli qogʻozlar prospekti hisoblanmaydi va IPO haqidagi barcha maʼlumotlarni oʻz ichiga olmaydi. Materialni UzNIF rasmiy saytida eʼlon qilinadigan mahalliy taklif hujjati bilan birgalikda koʻrib chiqish tavsiya etiladi. Ushbu hujjatda UzNIF va IPO bilan bogʻliq asosiy xatarlar ham bayon etilgan.
UzNIF aksiyalari va boshqa qimmatli qogʻozlari AQShning 1933-yildagi «Qimmatli qogʻozlar toʻgʻrisida»gi qonuniga kiritilgan oʻzgartirishlarga muvofiq (bundan buyon — «Qimmatli qogʻozlar toʻgʻrisida»gi qonun), shuningdek, AQSh shtatlari yoki boshqa yurisdiksiyalarining qimmatli qogʻozlarni tartibga soluvchi organlarida yoxud Oʻzbekiston Respublikasidan tashqari boshqa har qanday yurisdiksiyada roʻyxatdan oʻtkazilmagan va roʻyxatdan oʻtkazilmaydi.
UzNIF aksiyalari va boshqa qimmatli qogʻozlari faqat Oʻzbekiston Respublikasi va bunga ruxsat berilgan boshqa ayrim yurisdiksiyalarning rezidenti boʻlgan alohida institutsional va chakana investorlarga quyidagi hollarda taklif qilinishi, sotilishi, garovga qoʻyilishi yoki boshqa usulda berilishi mumkin:
(1) «offshor bitim» doirasida «AQSh shaxslari» hisoblanmaydigan va ular nomidan yoki foydasiga harakat qilmaydigan shaxslarga (AQShning «Qimmatli qogʻozlar toʻgʻrisida»gi qonunining S-qoidasida belgilanganidek), S-qoidaning 903 yoki 904-qoidalariga muvofiq, har bir holatda AQShning istalgan shtatidagi amaldagi qimmatli qogʻozlar toʻgʻrisidagi qonunlarga rioya qilgan holda, yoxud roʻyxatdan oʻtkazish talablaridan istisno asosida yoki «Qimmatli qogʻozlar toʻgʻrisida»gi qonun va shtatlarning amaldagi qimmatli qogʻozlar toʻgʻrisidagi qonunlari yoxud mahalliy qonunlarga muvofiq roʻyxatdan oʻtkazish talablariga boʻysunmaydigan bitim doirasida;
(2) Oʻzbekiston Respublikasi qonunchiligi yoki investorga nisbatan qoʻllaniladigan boshqa amaldagi yurisdiksiya qonunchiligiga muvofiq tegishli qimmatli qogʻozlarni sotib olish huquqiga ega boʻlgan yoki ularga bunday qimmatli qogʻozlarni taklif qilishga ruxsat etilgan shaxslarga.
UzNIF aksiyalari va boshqa qimmatli qogʻozlari faqat Oʻzbekiston Respublikasi va bunga ruxsat berilgan boshqa ayrim yurisdiksiyalardagi alohida institutsional hamda chakana investorlarga taklif qilinishi va sotilishi mumkin. Ular AQSh, Buyuk Britaniya yoki boshqa har qanday taqiqlangan yurisdiksiyalarda, shuningdek, «AQSh shaxslari» hisoblangan yoki ular nomidan yoxud foydasiga harakat qiladigan shaxslarga taklif qilinmaydi.
