Ikkinchi jahon urushi, Nelson Mandela va Akkra stadioni fojiasi — kun tarixi
9-may sanasi nafaqat insoniyat tarixidagi eng yirik harbiy ixtilofning yakunlanishi, balki siyosiy maydondagi o‘zgarishlar hamda sport olamidagi qayg‘uli va yorqin voqealar bilan ham yodda qolgan. Kursiv Uzbekistan kunning eng muhim voqealarini xronologik tartibda taqdim etadi.
1924-yili 9-mayda mashhur sovet shoiri va xonandasi Bulat Okudjava Moskva shahrida dunyoga kelgan. U o‘zining bard uslubidagi qo‘shiqlari bilan elga tanilgan bo‘lib, ijodida urush fojiasi, tinchlik qadri va insoniy tuyg‘ular chuqur tarannum etilgan. Uning urush haqidagi qo‘shiqlari O‘zbekistondagi katta yoshli avlod vakillari orasida juda mashhur. Okudjava 1942-yilda ko‘ngilli sifatida frontga ketgan va u yerdagi kechinmalari uning asarlariga asos bo‘lgan.
1945-yili 9-may Ikkinchi jahon urushidagi G‘alaba kuni sifatida tarixga muhrlangan. O‘zbekiston xalqi uchun eng qadrli voqealardan biri hisoblangan bu kunda Markaziy Yevropa vaqti bilan 8-may kuni soat 22:43 da (Toshkent vaqti bilan 9-may 02:43 da) Berlinda Germaniyaning so‘zsiz taslim bo‘lishi haqidagi akt kuchga kirdi. Bu voqea millionlab insonlar hayotiga zomin bo‘lgan va butun dunyoni qamrab olgan dahshatli qonli urushning yakunini anglatadi. O‘zbekistondan frontga 1,5 mlnga yaqin kishi safarbar qilingan, ularning yarim milliondan ortig‘i jang maydonlarida halok bo‘lgan.
Shu kuni, ya’ni 1945-yili 9-mayda afsonaviy nemis futbolchisi va murabbiyi Yupp Xaynkes Myunxengladbax shahrida tavallud topgan. U futbolchi sifatida «Borussiya Myunxengladbax» tarkibida to‘rt marta GFR chempioni bo‘lgan, murabbiy sifatida esa «Bavariya» bilan 2012/2013-yilgi mavsumda xet-trik qayd etib, Chempionlar ligasi, Germaniya chempionati va Kubogini qo‘lga kiritgan.
1994-yilda Janubiy Afrika Respublikasida aparteid tuzumi tugatilib, Nelson Mandela mamlakat prezidenti etib saylandi. Shu tariqa JAR tarixida ilk bor qora tanli yetakchi hokimiyatga keldi. Mandela hayotining 27 yilini aparteidga qarshi kurashi sababli qamoqda o‘tkazgan edi. Bu voqea butun dunyoda inson huquqlari va irqiy tenglik ramzi sifatida tan olingan.
2001-yilning 9-mayida Gananing Akkra shahridagi stadionida sport tarixidagi eng mudhish hodisalardan biri yuz berdi. «Xarts of Ouk» va «Asante Kotoko» futbol jamoalari o‘yini paytida yuzaga kelgan tartibsizlik va tiqilinchda 127 kishi halok bo‘ldi. Politsiyaning muxlislarga qarshi ko‘z yosh oqizuvchi gaz ishlatishi oqibatida sarosima kelib chiqqan va muxlislar stadionning qulflangan darvozalari oldida ezilib qolgan. Bu fojia xalqaro maydonda stadion xavfsizligi texnologiyalarini qayta ko‘rib chiqishga majbur qildi.
Avvalroq Kursiv Uzbekistan 8-may sanasida sodir bo‘lgan muhim hodisalar haqida xabar bergan edi.
