Londonga chipta: Uzbekistan Airways IPO’da qancha mablag‘ jalb qilishi mumkin

Uzbekistan Airways aviakompaniyasi o‘z aksiyalarining 20 foizigacha bo‘lgan qismini sotuvga qo‘yib, ommaviy kapital bozoriga chiqishga hozirlik ko‘rmoqda. Kutilayotgan ushbu IPO mintaqada yilning eng shov-shuvli voqealaridan biri bo‘lishi aniq, chunki u ham yirik fondlarga, ham oddiy odamlarga mamlakatimiz transport sohasidagi eng asosiy korxonaga to‘g‘ridan-to‘g‘ri sarmoya kiritish imkonini beradi. Kursiv Uzbekistan nashri aviakompaniya bu qadam orqali qancha pul yig‘a olishi va sohada qanday qiyinchiliklar borligini mutaxassislar bilan birga tahlil qildi.

Mundarija:

• Kompaniya qancha turadi
• Jalb qilinadigan mablag‘ hajmi
• Franklin Templeton’ning roli va 115 ta tashabbus samarasi
• Bitim arxitekturasi: Toshkent vs London
• Global gigantlarning qiziqishi va aviatsiya sektori
• Infratuzilmaviy chaqiriq
• Kelajakka nazar: joylashtirish istiqbollarining yakuniy xulosalari

Kompaniya qancha turadi

Hozir sarmoyadorlar o‘rtasida eng ko‘p muhokama qilinayotgan masala — kompaniyaning adolatli bahosi. Bozorda aylanayotgan 1,6–2,3 milliard dollar atrofidagi taxminlar, korxonaning ichki auditi va fundamental moliyaviy ko‘rsatkichlarini hisobga olsak, mutlaqo o‘rinli ko‘rinadi.

Avesta Investment Group tahlil bo‘limi boshlig‘i Shodlik Nazarov hisob-kitoblar qanday qilinganini tushuntirib berdi:

«Kompaniyamiz hisob-kitoblariga ko‘ra, Uzbekistan Airways xususiy kapitalining joriy bozor qiymati (Equity Value) qariyb 19,9 trillion so‘mni yoki taxminan $1,66 milliardni tashkil etadi. Kompaniya aksiyalari hozircha Toshkent fond birjasida sotilmayotgani, lekin korxonaning o‘zi barqaror moliyaviy o‘sish ko‘rsatayotgani sababli, biz uni erkin pul oqimi metodi (FCFE) va ikki bosqichli o‘sish modeli orqali baholadik. Birinchi bosqichda kompaniyaning hozirgi jadal rivojlanish davri inobatga olinsa, ikkinchi bosqichda uzoq muddatli va barqaror sur’atdagi o‘sishga o‘tilishi ko‘zda tutilgan», — deydi tahlilchi.

Shodlik Nazarovning qo‘shimcha qilishicha, milliy buxgalteriya standartlariga ko‘ra, kompaniyaning 2025-yil to‘qqiz oylik foydasi qariyb 43 foizga ko‘paygan va bu Uzbekistan Airways faol yuksalish davrida ekanini tasdiqlaydi. Avesta Investment Group tahlilchilari ushbu faollik yaqin besh yilda kompaniya moliyasiga ijobiy ta’sir ko‘rsatishini, shundan keyin o‘sish sur’atlari bir maromga tushishini kutmoqda.

Eng ehtiyotkor (konservativ) ssenariyga ko‘ra, erkin pul oqimining o‘sishi birinchi bosqichda 20 foiz, uzoq muddatli istiqbolda esa 10 foiz darajasida olingan. Hisob-kitoblar 2024-yildagi amaldagi pul oqimi ko‘rsatkichlariga tayanadi. Kapitalning talab qilinadigan daromadliligi esa joriy bozor sharoitlari va kompaniya kapitali tuzilishidan kelib chiqib, 22 foiz deb belgilangan.

«Mana shu tahlillarga asoslansa, xususiy kapitalning adolatli qiymati 19,9 trillion so‘m ($1,66 mlrd) atrofida bo‘ladi. Demak, bozordagi 1,6–2,3 milliard dollarlik baho haqiqatga juda yaqin. Bunda eng pastki chegara bizning eng ehtiyotkorona taxminimizga to‘g‘ri kelsa, yuqori marraga erishish kompaniyadagi islohotlar muvaffaqiyatli yakunlanishiga, ish unumdorligi oshishiga va aviabozordagi sharoit yaxshi saqlanib qolishiga bog‘liq», — deydi ekspert.

ALKES investitsiya banki menejeri Farxod Murodov ham bu fikrga qo‘shiladi va baholashning quyi chegarasiga asos bo‘lgan aniq bir omilni ko‘rsatib o‘tadi:

«Bu 1,6–2,3 milliard dollarlik diapazonni qat’iy chegara deb emas, balki qo‘ldagi ma’lumotlarga tayanilgan mo‘ljal deb tushunish kerak. Quyi chegaraning o‘z asosi bor: u UzNIF fondidagi sof aktivlar qiymatini ko‘rsatadi. Kompaniya dunyodagi «katta to‘rtlik» auditorlari tomonidan tekshirilgan va uning 25 foiz ulushi $403,6 million deb baholangan, bu esa kompaniyaning 100 foizlik qiymati qariyb $1,6 milliard ekanini anglatadi. Biz kabi rivojlanayotgan (frontier) bozorlar uchun bunday rasmiy auditdan o‘tgan raqamlar investorlar uchun muhim tayanch nuqtasi bo‘lib, kompaniya tarixining shaffofligini oshiradi», — deydi ALKES menejeri.

Biroq u IPO’dagi yakuniy narx baribir o‘sha vaqtdagi bozor sharoitiga, kompaniya daromadlariga, islohotlarning borishiga, ma’lumotlarning ochiqligiga va sarmoyadorlarning qiziqishiga bog‘liq bo‘lishini eslatib o‘tdi. Rivojlanish rejalari o‘zini oqlab, ishlar yaxshilangani sari, bozor ham kompaniyaning asl narxini yuqoriroq baholay boshlaydi.

«Uzbekistan Airways» AJning 2026-yil I choragidagi asosiy moliyaviy ko‘rsatkichlari (BHMS bo‘yicha, 2025-yil I choragiga nisbatan):

Manba: O’zR Istiqbolli loyihalar milliy agentligi yagona korporativ axborot portali

Jalb qilinadigan mablag‘ hajmi

Sotuvga chiqarilishi kutilayotgan 15–20 foizlik aksiyalar paketi juda katta miqdordagi mablag‘ni jalb qilish imkonini beradi. Tahlilchilar $300–450 millionlik marrani jiddiy maqsad deb bilishsa-da, O‘zbekiston bozoridagi oxirgi yirik bitimlarga qarab, buni mutlaqo uddalasa bo‘ladigan reja deb hisoblashmoqda.

Shodlik Nazarov yaqinda UzNIF jamg‘armasining birjaga chiqishi muvaffaqiyati bilan aviakompaniyaning bo‘lajak IPO’si o‘rtasida to‘g‘ridan-to‘g‘ri aloqa borligini aytdi.

«UzNIF IPO jarayonida ham xorijiy, ham mahalliy investorlar tomonidan juda katta qiziqish ko‘rdik va bu O‘zbekistondagi yaxshi aktivlarga talab yuqoriligini isbotladi. Uzbekistan Airways esa mintaqa aviabozoridagi eng asosiy o‘yinchilardan biri hisoblanadi va uning moliyaviy o‘sishi juda tez bormoqda, shu bois investorlarning unga bo‘lgan qiziqishi UzNIF’dan kam bo‘lmaydi, balki undan ham oshib ketishi mumkin», — deb hisoblaydi Shodlik Nazarov.

Uning fikricha, agar aksiyalar bozor qulay vaziyatda turganda va adolatli bahoda sotuvga chiqarilsa, IPO orqali $300–450 million jalb qilish mutlaqo real maqsaddir. Biroq yakuniy summa kompaniyaning yakuniy bahosiga, sotuvga qo‘yiladigan aksiyalar miqdoriga, o‘sha kundagi bozor kayfiyatiga hamda xaridorlarning umumiy talabiga qarab aniq bo‘ladi.

ALKES kompaniyasi tahlilchisi Farxod Murodov ham xaridorlar buyurtmasini yig‘ish imkoniyatlarini baholar ekan, qo‘shni davlatlardagi o‘xshash va muvaffaqiyatli misollarni keltirdi.

«Aksiyalarning 15–20 foizi sotilganda, bunday summaga yetish uchun bozor sharoiti qulay bo‘lishi va yirik fondlarning talabi kuchli bo‘lishi kerak. Buning uchun asoslar yetarli: UzNIF IPO’sida talab taklifdan bir necha barobar oshib ketdi, unda jami aktivlari qariyb $1 trillion bo‘lgan 200 dan ortiq yirik xalqaro fondlar qatnashdi. Yonimizdagi misollar ham buni tasdiqlaydi: UzNIF qariyb $692 million, Qozog‘istonning Air Astana aviakompaniyasi esa taxminan $370 million jalb qila olgan edi», — deya ta’kidladi ekspert.

Franklin Templeton’ning roli va 115 ta tashabbus samarasi

Eslatib o‘tamiz, UzNIF hozirda aviakompaniya aksiyalarining 25 foiziga egalik qiladi. Yirik xalqaro fondlarning ishonch bildirishiga asosiy sabab — boshqaruv tizimida dunyo miqyosidagi tajribali o‘yinchining borligidir. O‘zbekiston Milliy investitsiya fondini (UzNIF) boshqarayotgan Franklin Templeton kompaniyasi ayni paytda eng ilg‘or jahon tajribalarini to‘g‘ridan-to‘g‘ri aviakompaniya tizimiga faol joriy etmoqda. Bu tayyorgarlikning eng muhim qismi sifatida ish unumdorligini oshirishga qaratilgan keng ko‘lamli dastur yo‘lga qo‘yildi.

Farxod Murodov investorlar islohotlar jarayonini hamda u bilan bog‘liq xatarlarni qanday baholashiga batafsil to‘xtalib o‘tdi.

«O‘sish potensiali (apsayd) haqiqatga yaqin. Dastur transformatsiyaning eng asosiy yo‘nalishlarini — parvoz yo‘nalishlarini optimallashtirish va xarajatlarni kamaytirishdan tortib, raqamlashtirish, ERP tizimini joriy etish, korporativ boshqaruv hamda sho‘ba korxonalar samaradorligini oshirishgacha bo‘lgan masalalarni qamrab olgan. Agar bu rejalar ketma-ket amalga oshirilsa, operatsion foydani $120 millionga ko‘paytirish bo‘yicha qo‘yilgan maqsadga mutlaqo erishsa bo‘ladi», — deya ishonch bildirdi Farxod Murodov.

Biroq ekspertning ogohlantirishicha, investorlar odatda islohotlar aniq natijalar bilan isbotlanmaguncha, narxda biroz chegirma (diskont) qilishni xohlashadi yoki vaziyatga ehtiyotkorlik bilan qarashadi. Shunday bo‘lsa-da, Franklin Templeton kompaniyasining UzNIF boshqaruvidagi ishtiroki ishonchni oshiruvchi juda muhim omildir. Bu investorlarning ishonchini mustahkamlaydi va rejalarning amalga oshmay qolish xavfini kamaytiradi.

«Eng muhimi — bajariladigan ishlarning aniq va shaffof taqvimi bo‘lishidir: bularga MHXS bo‘yicha hisobotlarni e’lon qilish, ERP tizimini ishga tushirish, korporativ boshqaruvni kuchaytirish, yo‘nalishlar tarmog‘ini tartibga solish va operatsion samaradorlikni yanada oshirish kiradi. Mana shu bosqichlardan muvaffaqiyatli o‘tilgan sari, narx xaridorlar uchun yanada jozibador bo‘lib, o‘sish potensiali yaqqol ko‘rina boshlaydi», — deb qo‘shimcha qildi Farxod Murodov.

UzNIF vakillari ham bu rejalarni tasdiqlashmoqda va aktivlarni sotuvga tayyorlash qat’iy xalqaro standartlar asosida olib borilayotganini aytishmoqda. Kursiv Uzbekistan so‘roviga javob berar ekan, kompaniya quyidagilarni qayd etdi:

«Portfelimizdagi barcha kompaniyalar, jumladan, Uzbekistan Airways (keyingi o‘rinlarda — «Kompaniya») IPO’siga tayyorgarlik doirasida, Franklin Templeton boshqaruvidagi UzNIF Kompaniyani kapital bozoriga olib chiqish bo‘yicha tizimli dasturni amalga oshirmoqda. Ushbu dastur bitimni muvaffaqiyatli o‘tkazish uchun zarur bo‘lgan maslahatchilarni saralab olish jarayonini ham o‘z ichiga oladi. Maslahatchilar, jumladan, aksiyadorlik kapitali bo‘yicha maslahatchilar, anderrayterlar va yuridik firmalar har bir bitim uchun eng mos keladigan konsorsiumni jalb qilishga qaratilgan tizimli tanlov asosida tanlab olinadi. Bunda ularning ushbu sohadagi tajribasi, avvalgi muvaffaqiyatli ishlari, texnik takliflari hamda xizmat haqi shartlari albatta hisobga olinadi».

UzNIF o‘z IPO’sini muvaffaqiyatli o‘tkazgach, Franklin Templeton ushbu yirik bitim orqali erishilgan yuqori nufuzdan foydalanib, o‘z portfelidagi boshqa kompaniyalarni, jumladan, Uzbekistan Airways’ni ham bozorga olib chiqishga intilmoqda. Kompaniya hozirda Franklin Templeton tomonidan tavsiya etilgan va aviatashuvchi ko‘rsatkichlarining sezilarli o‘sishiga olib kelishi kutilayotgan 100 dan ortiq transformatsion tashabbuslarni hayotga tatbiq etish ustida ishlamoqda.

Bunday biznes-model qanchalik muvaffaqiyatli ekaniga isbot tariqasida UzNIF Yevropadagi tajribani misol qilib keltirdi:

«Ruminiyada Franklin Templeton «Fondul Proprietatea» fondini boshqaradi va oxirgi 15 yil ichida kapital bozorini rivojlantirishda, shuningdek, fond portfelidagi yirik davlat kompaniyalarini bozorga tayyorlashda eng asosiy rolni o‘ynadi. Bunga eng yaqin misol — Ruminiyadagi eng yirik gidroenergiya ishlab chiqaruvchisi bo‘lgan «Hidroelectrica» kompaniyasining muvaffaqiyatli joylashtirilishidir; uning aksiyalari $10,6 milliard baho bilan sotuvga chiqdi va Franklin Templeton fond boshqaruvchisi sifatida kompaniyadagi 20 foizlik ulushni $2,1 milliarddan qimmatroqqa sotishga erishdi», — deb ta’kidlashdi UzNIF vakillari.

Bitim arxitekturasi: Toshkent vs London

UzNIF aksiyalarining bir vaqtning o‘zida ikki birjada (dual listing) sotilishi mahalliy va xalqaro kapital oqimi qanchalik samarali taqsimlanishini amalda ko‘rsatib berdi. Ekspertlar Uzbekistan Airways uchun ham shunday sxemani prognoz qilishmoqda: bunda talabning katta qismi xorijiy mablag‘lar hisobiga qoplanadi, ammo ichki bozor uchun ham ulush saqlab qolinadi.

Shodlik Nazarovning fikricha, mahalliy bozorning hozirgi hajmi va imkoniyatlari ichki joylashtirish miqdoriga o‘z ta’sirini o‘tkazmay qolmaydi:

«Aksiyalarni taqsimlash tartibi ko‘p jihatdan aksiyadorning rejasiga, IPO maqsadlariga va bitim vaqtidagi bozor vaziyatiga bog‘liq bo‘ladi. Shu bilan birga, ichki fond bozorimizning hozirgi hajmi va undagi pul aylanmasini hisobga olsak, aksiyalarning asosiy qismi London birjasida GDR (global depozitar tilxat) chiqarish orqali chet ellik investorlarga yo‘naltirilishi kutilmoqda. «Toshkent» respublika fond birjasida esa umumiy sotiq hajmining 15 foizigacha bo‘lgan qismi taklif qilinishi mumkin».

Farxod Murodov ham hamkasbining fikriga qo‘shiladi va allaqachon sinovdan o‘tgan ushbu sxemani qayta qo‘llash jarayondagi texnik xavflarni sezilarli darajada kamaytirishini ta’kidlaydi.

«UzNIF IPO’si shuni ko‘rsatdiki, dual listing modeli o‘zbek emitentlari uchun muvaffaqiyatli bo‘lishi mumkin: oddiy aksiyalar «Toshkent» RFBda, GDRlar esa Londonda sotiladi. UzNIF qariyb $692 million jalb qilgan edi, bunda asosiy talab xalqaro yo‘nalishga to‘g‘ri keldi: umumiy hajmining qariyb 97 foizi GDRlar orqali, qolgan 3 foizga yaqini esa Toshkentdagi mahalliy ulush orqali joylashtirildi», — dedi ekspert.

Uning so‘zlariga ko‘ra, Uzbekistan Airways uchun ham bunday yo‘nalish mutlaqo mantiqiy ko‘rinadi, chunki bu yo‘l UzNIF bitimida allaqachon tekshirilgan va sinovdan o‘tgan. London yo‘nalishi xalqaro institutsional investorlarni ular uchun odatiy bo‘lgan infratuzilma orqali jalb qilish imkonini bersa, mahalliy birjadagi joylashtirish ichki kapital bozorini rivojlantirishga xizmat qiladi va O‘zbekistondagi investorlar bazasini kengaytiradi.

Farxod Murodovning hisoblashicha, UzNIF’ning muvaffaqiyatli tajribasi Toshkentdagi bo‘lajak yirik IPO’larga bo‘lgan qiziqishni oshiradi, chunki xorijiy investorlar allaqachon O‘zbekiston bozoriga jiddiyroq e’tibor qarata boshlashdi.

Global gigantlarning qiziqishi va aviatsiya sektori

Aviatsiya sektori kerosin narxining o‘zgaruvchanligi, makroiqtisodiy davrlar va geosiyosiy omillarga o‘ta bog‘liqligi sababli, uzoq muddatli investitsiyalar uchun an’anaviy ravishda murakkab soha hisoblanadi. Shunga qaramay, O‘zbekistonning o‘ziga xos geografik joylashuvi va shiddat bilan rivojlanayotgan turizm sektori BlackRock yoki Redwheel darajasidagi global fondlar ko‘zida ushbu tarmoq xavflaridan ustun kelishi mumkin.

Shodlik Nazarov mintaqaviy o‘ziga xosliklar ushbu aktivni global portfellarni diversifikatsiya qilish uchun ajoyib vositaga aylantirishini taxmin qilmoqda.

«Kompaniyamiz hisob-kitoblariga ko‘ra, Uzbekistan Airways yirik institutsional investorlar uchun jozibador bo‘la oladigan xususiyatlarga ega. Bosh omillar qatoriga moliyaviy ko‘rsatkichlarning barqaror o‘sishi, biznesning shaffoflashib borayotgani, korporativ boshqaruvni yaxshilash choralari, tajribali menejment hamda O‘zbekiston iqtisodiyoti va turizm sohasining uzoq muddatli yorqin istiqbollarini kiritish mumkin», — deydi u.

Ekspert aviatsiya sohasi o‘zgaruvchan bo‘lib yana makroiqtisodiy vaziyat, yonilg‘i narxi va geosiyosiy omillarga ta’sirchanligini ta’kidlaydi. Biroq, aynan mana shu xususiyati sababli ham, xalqaro institutsional investorlar uchun Uzbekistan Airways Markaziy Osiyoning jadal o‘sayotgan iqtisodiyoti hamda rivojlanayotgan aviabozoriga kirish, qolaversa, o‘z portfelini diversifikatsiya qilish uchun ajoyib imkoniyat sifatida qiziq bo‘lishi mumkin.

Farxod Murodov sarmoyadorlar uchun turli sohalarni qamrab olgan yirik fondga pul tikish bilan bitta aniq tarmoq biznesiga sarmoya kiritish o‘rtasida juda katta farq borligini alohida qayd etdi.

«Aviatsiya tarmog‘ining o‘zgaruvchanligiga qaramay, ushbu aktiv yirik institutsional investorlarni qiziqtira oladi. Birinchidan, o‘zbek aksiyalariga yo‘l UzNIF IPO’si orqali muvaffaqiyatli ochib berildi: buyurtmalar kitobi talab bilan to‘lib-toshdi, bitimda 200 dan ortiq institutsional investorlar qatnashdi. O‘sha investorlar bazasining bir qismi Uzbekistan Airways’ni ham ko‘rib chiqishi aniq, chunki bu kompaniyani O‘zbekiston iqtisodiyoti, turizmi va yo‘lovchi tashish hajmining o‘sishiga tikilgan to‘g‘ridan-to‘g‘ri garov (pul) sifatida ko‘rsatish mumkin», — deydi ALKES vakili.

Farxod Murodov aynan aviatsiya, transport, infratuzilma, turizm va unga daxldor sohalarga ixtisoslashgan investorlar tomonidan alohida qiziqish bo‘lishi mumkinligini qo‘shimcha qildi. Ular uchun Uzbekistan Airways rivojlanayotgan bozorda o‘sish potensialiga ega bo‘lgan tushunarli va tarmoqli aktivdir.

Shu bilan birga, ekspert UzNIF fondiga sarmoya kiritish bilan alohida aviakompaniya IPO’sida qatnashish mutlaqo boshqa-boshqa narsa ekanini ta’kidladi. Birinchi holatda investorlar tayyor va turli sohalarni qamrab olgan jamg‘armaga pul tikkan bo‘lsalar, ikkinchi vaziyatda aynan bitta aniq biznesni — uning sohaviy xatarlari, moliyaviy ko‘rsatkichlari, boshqaruv sifati va islohotlar rejasi qanchalik ishonchli ekanini ipidan-ignasigacha tekshirishadi. Shu bois, muvaffaqiyatli o‘tmish, ma’lumotlarning ochiqligi va kompaniyaning kelgusi rivojlanish rejasi xaridorlar talabini belgilovchi bosh omillar bo‘ladi.

Infratuzilmaviy chaqiriq

Respublikamizga oqib kelayotgan turistlar sonining keskin o‘sishi aviakompaniyani o‘ylantirib qo‘yishi tabiiy: aeroportlarimiz havodagi samolyotlar parkining kengayishiga ulgura oladimi? Ertaga terminallar odamga to‘lib, tirband bo‘lib qolmasligi uchun yangi samolyotlarni yetkazib berish muddati asosiy havo darvozamiz qurilishi bilan qadam-baqadam va qat’iy mos ravishda olib borilishi kerak.

Farxod Murodov ushbu xavfni batafsil tahlil qilib, nega hozirgi vaziyat emitent (aksiyani chiqarayotgan kompaniya) foydasiga ishlayotganini tushuntirdi.

«Biz bu xatarni butunlay jilovlasa bo‘ladigan holat deb hisoblaymiz, chunki har ikkala dastur bir-biriga parallel ravishda ketmoqda: davlat bir tomondan havo parkini yangilab, 22 ta Boeing 787-9 samolyotlarini sotib olayotgan bo‘lsa, ikkinchi tomondan Vision Invest, Sojitz va Incheon konsorsiumi ko‘magida yillik o‘tkazuvchanligi 20 million yo‘lovchiga mo‘ljallangan, qiymati $2,5 milliardlik yangi Toshkent aeroportini qurmoqda. Bu — aviatsiya tarmog‘ining tartibsiz emas, balki tizimli va o‘zaro kelishilgan holda rivojlanayotganidan dalolatdir», — deb ta’kidladi Farxod Murodov.

Ekspertning qayd etishicha, bugungi kundagi asosiy cheklov — talab yo‘qligida emas, balki mavjud quvvatlarning yetishmasligidadir. Shu bilan birga, Farxod Murodov bir nechta omillarga e’tibor qaratdi: O‘zbekistonda turizm rekordlarni yangilamoqda, YaIM o‘smoqda (2026-yilning I choragida 8,7%), yangi quvvatlar ishga tushguncha bo‘lgan ehtiyojni esa lizing hamda joriy park va slotlarni optimallashtirish orqali yopsa bo‘ladi.

«Kuchli talab bor joyda quvvatlar yetishmovchiligi — bu yomon muammo emas, aksincha «yaxshi muammo». O‘rta muddatli istiqbolda yangi aeroport (2029–2030) va 787-9 samolyotlarining kelishi (2031-yildan) o‘sishning keyingi bosqichini ochib beradi. Zamonaviy, keng fyuzelyajli havo parki hamda yangi aeroport imkoniyatlarining o‘zaro uyg‘unlashuvi, qolaversa, O‘zbekistonning Yevropa va Osiyo chorrahasidagi qulay geografik o‘rni Toshkentni tranzit oqimiga ega mintaqaviy aviatsiya markaziga (xabiga) aylantirish uchun mustahkam poydevor bo‘ladi. Bu esa uzoq muddatli investorlarni jalb qiluvchi mutlaqo alohida o‘sish drayveridir», — deb yakun yasadi ALKES vakili.

Kelajakka nazar: joylashtirish istiqbollarining yakuniy xulosalari

O‘zbekistonning kuchli makroiqtisodiy ko‘rsatkichlari va kompaniyaning tayyorgarlik darajasi yuqoriligini hisobga olib, ekspertlar bo‘lajak listing bo‘yicha faqat ijobiy prognozlar berishmoqda. Tahlilchilar va jamg‘arma boshqaruvchilarining yakuniy sharhlari shuni ko‘rsatmoqdaki, bozor yangi yirik emitentni qabul qilishga to‘liq tayyor.

Investitsiya bankiri Farxod Murodov hozirgi makroiqtisodiy vaziyat kompaniya uchun juda qulay ekanini ta’kidladi.

«Umuman olganda, istiqbollarni ijobiy baholaymiz. Makroiqtisodiy foni — xuddi orqadan esayotgan qulay shamol kabidir. 2026-yil 25-iyunda Moody’s O‘zbekiston reytingini «barqaror» prognoz bilan Ba2 darajasigacha ko‘tardi, Fitch esa «ijobiy» prognoz bilan BB darajasida ushlab turibdi, YaIM 8,7% ga o‘smoqda, inflyatsiya esa Markaziy bank maqsadiga qarab pasaymoqda. Bu rivojlanayotgan (frontier) davlatlar orasida o‘sish va islohotlar o‘zaro uyg‘unlashgan eng ishonchli namunalardan biridir», — deb hisoblaydi ekspert.

Oldinda turgan masalalar — MHXS bo‘yicha hisobotlarni va EBITDA ko‘rsatkichlarini e’lon qilish, transformatsiyaning aniq taqvimi, samolyotlar va aeroport muddatlari bo‘yicha tushuntirishlar berish — faqat korporativ xarakterga ega bo‘lib, listingga tayyorgarlik ko‘rishning standart vositalari orqali hal qilinadi. Shu bois ekspert bozor uchun tarixiy ahamiyatga ega bo‘lgan ushbu joylashtirish yo‘lini mutlaqo real deb ko‘rmoqda.

Avesta Investment Group tahlilchisi Shodlik Nazarov ham ishni boshlash uchun fundamental omillar to‘liq tayyorligini qayd etdi.

«Mening fikrimcha, muvaffaqiyatli joylashtirish uchun barcha zarur shart-sharoitlar mavjud. Avvalo, kompaniya moliyaviy ko‘rsatkichlarining yuqori o‘sish sur’atlarini namoyish etmoqda va operatsion samaradorlikni yanada oshirish uchun katta salohiyatga ega. Shaffof va o‘z vaqtida taqdim etilayotgan moliyaviy hisobotlar, professional menejment jamoasi hamda tajribali xalqaro boshqaruvchining ishtiroki qo‘shimcha afzalliklar hisoblanadi», — dedi tahlilchi.

Milliy investitsiya fondi esa birjaga chiqish arafasidagi tayyorgarlikning so‘nggi bosqichi bo‘lgan keng ko‘lamli o‘zgarishlar dasturidan uzoq muddatda qanday natijalar kutilayotganini ma’lum qildi.

«Franklin Templeton tomonidan taklif etilgan 115 ta tashabbusni joriy etish orqali operatsion transformatsiya dasturini amalga oshirish va IPO’ga tayyorgarlik ko‘rish kompaniyaning barqaror uzoq muddatli qiymatini yaratish va uning samaradorligini oshirishga qaratilgan. Natijada kompaniya faoliyatining shaffofligi ortishi, operatsion va moliyaviy ishlar yaxshilanishi hamda investorlar bilan aloqalar, jumladan, kapital bozori bilan ishlash tajribasi mustahkamlanishi kutilmoqda», — deb hisoblashadi UzNIF vakillari.

Shu bilan birga, kompaniyada IPO’ning yakuniy parametrlari, jumladan, kompaniyaning yakuniy bahosi o‘sha vaqtdagi bozor sharoitlariga, investorlarning talab darajasiga va transformatsiya tashabbuslarining qanchalik muvaffaqiyatli bajarilishiga bog‘liq bo‘lishi alohida ta’kidlab o‘tildi.