Rossiya nefti va gazi uchun yangi sanksiyalar: O‘zbekistonga ta’sir bormi
AQSh senatorlari 14-iyul kuni Rossiyaga qarshi sanksiyalar to‘g‘risidagi qonun loyihasining yangilangan variantini taqdim etdi. Endilikda Rossiya nefti va gazini xarid qilayotgan Xitoy, Hindiston hamda boshqa mamlakatlarga nisbatan cheklovlar avval rejalashtirilganidan yumshoqroq bo‘ladi, deb yozmoqda Reuters.
Qonun loyihasi tashabbuskori marhum senator Lindsi Grem bo‘lib, u 2005 va 2011-yillarda ikki marta O‘zbekistonga tashrif buyurgan. Hujjatning dastlabki varianti esa bir yildan ortiq vaqt avval Kongressga kiritilgan.
Senatorlar yordamchilarining ma’lum qilishicha, qonun loyihasi allaqachon 26 nafar hammuallifga ega. Shuningdek, ular hujjatning Senatdan muvaffaqiyatli o‘tishiga ishonch bildirgan.
Sanksiyalar O‘zbekistonga ham tahdid soladimi
Reuters agentligiga ko‘ra, qonun loyihasining yangi tahririda Rossiya nefti va gazini xarid qilayotgan uchinchi davlatlarga nisbatan qo‘llaniladigan maksimal boj stavkalari pasaytirilgan. Avval barcha mamlakatlar uchun 500 foizlik yagona boj joriy etish taklif qilingan bo‘lsa, endi maksimal stavka 100 foiz etib belgilangan.
Shu bilan birga, bojlar faqat Rossiya energiya resurslarining eng yirik besh xaridoriga nisbatan qo‘llaniladi.
Bundan tashqari, Rossiya tabiiy gazi eksportining 15 foizidan kamini import qilayotgan va bunday xaridlarni qisqartirish bo‘yicha jiddiy choralar ko‘rayotgan davlatlar uchun istisno nazarda tutilgan. Bunday istisnoga Yaponiya, Fransiya, Vengriya va Belgiya kirishi mumkin.
Centre for Research and Energy and Clean Air (CREA) ma’lumotlariga ko‘ra, Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi boshlanganidan joriy yilning 11-iyuliga qadar Rossiya gazi, nefti va ko‘mirining asosiy eksporti Xitoyga — 331,9 mln yevro, Yevropa Ittifoqiga — 232,9 mln yevro, Hindistonga — 176,8 mln yevro, Turkiyaga — 135 mln yevro va Germaniyaga — 29,5 mln yevro to‘g‘ri kelgan.
2026-yil iyul oyida Rossiya quvur gazi bo‘yicha asosiy importchilar Yevropa Ittifoqi, Xitoy, Turkiya, Serbiya va Moldova bo‘lgan. O‘zbekiston esa Rossiyadan qazib olinadigan yoqilg‘ining eng yirik besh yoki o‘n xaridori qatoriga kirmaydi.
Sanksiyalar Rossiyaning «soya floti» va banklariga ham ta’sir qilishi mumkin
Qonun loyihasida, shuningdek, Rossiyaning «soya floti», Rossiya moliyaviy muassasalari, jumladan Markaziy bankiga nisbatan sanksiyalar joriy etish taklif etilgan. Cheklovlar Yamal LNG, Arctic LNG 1, Arctic LNG 2 va Arctic LNG 3 kabi Rossiyaning eng yirik davlat energetika loyihalariga ham taalluqli bo‘ladi.
Bundan tashqari, yangi tahrirda AQSh prezidenti Donald Trampga, agar u buni AQSh milliy manfaatlariga mos deb hisoblasa, sanksiyalarni vaqtincha qo‘llamaslik huquqini beruvchi norma ham kiritilgan.
Qonun loyihasining dastlabki variantiga nisbatan ayrim qoidalar nega yumshatilgani haqidagi savolga senator yordamchilaridan biri Tramp bilan kelishuvga erishish uchun bir necha oy davom etgan muzokaralarni eslatgan.
«Hozirda barcha tomonlar qo‘llab-quvvatlayotgan yagona variant shu va, ehtimol, Rossiyaga barchamiz istayotgan bosimni o‘tkaza oladigan yagona hujjat ham shu», — degan ismi oshkor etilmagan senator yordamchisi.
Eslatib o‘tamiz, avvalroq Rossiyaning O‘zbekistonga gaz eksporti 10 mlrd kub metrdan oshishi mumkinligi haqida yozgan edik.
