Alyaskada 13 800 yillik qadimiy manzil topildi

AQShning Alyaska shtatida arxeologlar taxminan 13 800 yil avval odamlar yashagan qadimiy manzil qoldiqlarini aniqladi. Sheg Xdaltthiy deb nomlangan hududdan 80 mingdan ortiq arxeologik namuna, tosh qurollar, suyak ignalar va qadimiy o‘choq izlari topilgan. Bu haqda Live Science xabar berdi.

Qadimiy manzil qanday topildi

Sheg Xdaltthiy Alyaskaning ichki qismida, Feyrbanks shahridan janubi-sharqqa taxminan 55 kilometr uzoqlikda joylashgan. Arxeologlar bu hududni 2016-yildan buyon o‘rganib kelmoqda.

Tadqiqotchilar bu yerdan o‘choq, yerga o‘rnatilgan yog‘och ustun izlari va kichik chuqur topgan. Olimlarning fikricha, ustun izi yengil boshpana yoki dastlabki chodirga o‘xshash turarjoy qoldig‘i bo‘lishi mumkin.

Shuningdek, qazishmalar davomida tosh qurollar, suyakdan yasalgan ignalar, hayvon suyaklari va shoxdan tayyorlangan marjon aniqlangan. Tadqiqotchilar o‘choq va hayvon suyaklari to‘plangan yer osti pechi go‘shtni uzoq vaqt davomida pishirish uchun ishlatilgan bo‘lishi mumkinligini taxmin qilmoqda.

Topilmalar qadimgi odamlar hayoti haqida nimalarni ko‘rsatadi

Manzildan topilgan buyumlar qadimgi aholi faqat ovchilik bilan shug‘ullanmaganini, balki turarjoyni tashkil etish, ovqat tayyorlash va kiyim tikish uchun ham turli vositalardan foydalanganini ko‘rsatadi.

Sakkizta suyak igna bo‘lagi topilgani alohida ahamiyatga ega. Tadqiqotchilarning fikricha, ular G‘arbiy yarimsharda hozirgacha aniqlangan eng qadimgi ignalar bo‘lishi mumkin.

Shoxdan yasalgan, bir uchida teshigi bor bezak buyumi ham topilgan. U qadimgi odamlar shaxsiy bezaklardan foydalanganini ko‘rsatishi mumkin.

Osiyo bilan aloqalar izlari ham aniqlangan

Tosh qurollarning ayrim shakllari hozirgi Sibir hududidagi qadimiy manzillardan topilgan buyumlarga o‘xshaydi. Bundan tashqari, olimlar manzildan yuzlab kilometr uzoqlikdagi geologik manbadan keltirilgan obsidian – vulqon shishasi namunalarini ham aniqlagan.

Hayvon suyaklari orasida bo‘riga o‘xshash jonivorlarning qoldiqlari ham bor. Ularning ayrimlari Sibirda uchragan qadimiy populyatsiyalar bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin. Biroq bu topilmalar o‘sha davr odamlari itlarni xonakilashtirganini o‘z-o‘zidan isbotlamaydi.

Bu Amerikadagi eng qadimgi manzilmi

Tadqiqotchilar Sheg Xdaltthiy’ni G‘arbiy yarimshardagi eng qadimgi ma’lum turarjoy izlaridan biri deb hisoblamoqda. Biroq bu butun Amerikadagi eng qadimgi odamlar yashagan joy degani emas: boshqa hududlardan ham undan qadimiy manzil izlari topilgan.

Tadqiqot Science Advances jurnalida 2026-yil oktabrida e’lon qilingan. Olimlar kelgusida qazishmalarni davom ettirib, Alyaskaning qadimgi aholisi qanday yashagani va Osiyo bilan qanday aloqada bo‘lganini yanada chuqurroq o‘rganishni rejalashtirmoqda.

Avvalroq Surxondaryo viloyatidagi Jarqo‘ton yodgorligida arxeologlar qadimiy turarjoy qoldiqlari, otashgoh, to‘rtta butun sopol idish va yosh bola qabrini aniqlagandi.