Özbekistonda davlat banklarini xususiylaştiriş yana keçiktirilişi mumkin — Fitch

Özbekiston davlat bankini xususiylaştiriş 2027-yilda amalga oşişi mumkin, biroq bu hali kafolatlangan emas. Fitch Ratings banklarni sotuvga tayyorlaş uçun qöşimça vaqt talab etilişi va xususiylaştiriş muddatlari yana surilişi mumkinligini istisno etmadi. Bu haqda 27-oktabr kuni ötkazilgan Fitch on Uzbekistan konferensiyasida agentlikning Özbekistondagi bank sektori böyiça direktori Pavel Kaptel ma’lum qildi.

Uning sözlariga köra, hukumat hozirda ikkita yirik davlat banki – «Özsanoatqurilişbank» (SQB) va «Asakabank»ni sotuvga tayyorlaşga e’tibor qaratmoqda. Uşbu ikki bank mamlakat bank tizimi aktivlarining qariyb 17 foizini taşkil etadi.

Özbekistonda davlat banki 2027-yilda sotiladimi

2026-yil boşida Özbekiston hukumati davlat banklarini xususiylaştiriş muddatlarini qayta körib çiqdi. Yangilangan «Özbekiston — 2030» strategiyasiga köra, davlat banklarini joriy yilda sotiş rejalaştirilmagan. Jarayon 2027-yilda boşlanişi kerak.

2030-yilgaça davlat banklari sonini töqqiztadan törttagaça qisqartiriş, beşta moliya taşkilotini xususiy investorlarga sotiş nazarda tutilgan. Biroq Fitch muddatlar yana qayta körib çiqilişi mumkinligini istisno etmayapti.

«Kelasi yili bitta bankni sotiş mumkin, deb hisoblaymiz. Lekin hozirça buni yuz foiz amalga oşadigan ssenariy deb baholamaymiz», – dedi Kaptel.

Uning qayd etişiça, banklarni sotuvga tayyorlaş jarayoni kutilganidan köp vaqt olişi mumkin.

«Tayyorgarlik biroz köproq vaqt talab qilişi va sotuv keyinroqqa qoldirilişi mumkin», – deya qöşimça qildi Fitch vakili.

Agentlik ilk bitim uçun asosiy nomzod sifatida «Özsanoatqurilişbank»ni körmoqda. Bank biznes modelini transformatsiya qilişda sezilarli siljişga erişgan.

Qaysi banklar xususiylaştirişga tayyorlanmoqda

Fitch bahosiga köra, davlat banklarini xususiylaştirişga tayyorlaş jarayonida ikkita muhim özgariş yuz bergan. Birinçisi – sotuv muddatlarining qayta körib çiqilgani. Ikkinçisi esa davlat e’tiborining SQB va «Asakabank»ni transformatsiya qilişga jamlangani. Bu jarayonda xalqaro moliya taşkilotlari ham muhim örin tutmoqda.

Özsanoatqurilişbank bilan işlaşda Franklin Templeton boşqaruvidagi Özbekiston Milliy investitsiya jamğarmasi (UzNIF) iştirok etmoqda.

«Asakabank» kapitalida esa Yevropa tiklaniş va taraqqiyot banki (YTTB)ning iştiroki nazarda tutilgan. 2026-yil 20-apreldagi prezident qaroriga muvofiq, bankni transformatsiya qiliş va xususiylaştirişga tayyorlaş doirasida YTTBga uning 15 foiz aksiyasini sotib oliş imkoniyati beriladi.

«Bizning nazarimizda, sotuvdan oldingi tayyorgarlik va biznes modelini transformatsiya qiliş jarayoniga bunday nufuzli va muhim iştirokçilarning jalb etilişi har ikki bankni ö‘rta muddatda sotiş istiqbollarini yaxşilaydi», – dedi Kaptel.

Fitch bahosiga köra, uşbu banklarning muvaffaqiyatli xususiylaştirilişi Özbekiston bank sektorining tuzilmasini sezilarli özgartirişi va mamlakatdagi biznes yuritiş muhitiga beriladigan bahoga ijobiy ta’sir körsatişi mumkin.

Davlat banklarini sotişga nima tösqinlik qilmoqda

Xususiylaştirişdagi asosiy muammolardan biri – davlat banklarida yillar davomida yiğilib qolgan muammoli kreditlardir. Pavel Kaptelning ta’kidlaşiça, sönggi yillarda hukumat va banklarning özlari aktivlar sifatini yaxşilaş böyiça katta iş olib borgan. Banklarga qöşimça kapital ajratilgan, eski muammoli kreditlarning bir qismi esa hisobdan çiqarilgan.

Şu bilan birga, transformatsiya jarayonidagi banklarda tan olingan muammoli kreditlar uluşining biroz oşişi kuzatilgan. Biroq Fitch bu holatni kredit portfellari sifati, albatta, yomonlaşgani belgisi sifatida baholamaydi. Agentlik fikriça, bunga qisman kreditlarni tasniflaş va ehtimoliy yöqotişlar uçun zaxiralar şakllantiriş qoidalarining qat’iylaştirilgani sabab bölişi mumkin.

Avvalroq Fitch Özbekistonning 2030-yilgaça investitsion reytingga çiqiş imkoniyatini baholagandi.