Toshkentda bir kvadrat metrning yagona narxi yo‘q
Yangiliklarda «Toshkentda kvadrat metrning o‘rtacha narxi» iborasi paydo bo‘lganda, bu kimdir shunchaki o‘lchagan bitta kattalikdek tuyuladi. Unday emas. Bugungi kunda u kamida uch xil ma’noga ega.
Biz uchta saytdan — OLX, Realting.uz va Joymee’dan kvartiralar sotuvi haqidagi e’lonlarni yig‘moqdamiz. Avgust oyi oxirida bir katalog bo‘yicha mediana kvadrat metr uchun $1 561, ikkinchisi bo‘yicha $1 387, uchinchisi bo‘yicha esa $1 343 ni tashkil etdi.
Chegaraviy qiymatlar orasidagi farq 16%. Bu tumanlar o‘rtasidagi farq yoki bozor harakati emas: uchala raqam ham bir kunda olingan. Sababi kimningdir noto‘g‘ri hisoblashi emas. Kataloglar shunchaki har xil ma’lumotlarni o‘z ichiga oladi: ba’zi joylarda yangi qurilgan uylar ulushi yuqori, ba’zilarida agentlik e’lonlari ko‘proq, ba’zilarida esa tumanlar to‘plami boshqacha. Mediana bazada yotgan narsani haqqoniy tasvirlaydi, hamma joyda esa o‘ziniki yotadi.
Bu birinchi tuzoq. Agar to‘plam bir nechta manbalardan to‘plangan bo‘lsa va ulardan biri asosiy yozuvlar massasini bersa, umumiy raqam aynan uni takrorlaydi.
Ma’lumotlar bazamizda Toshkentdagi kvartiralar savdosi bo‘yicha 85191 ta yozuv mavjud bo‘lib, ulardan 66 243 tasi bitta platformadan kelgan. Demak, «umumiy mediana» aslida bozorning emas, balki eng yirik katalogning medianasi.
Ikkinchi tuzoq — yozuvlarni obyekt deb hisoblash. Bitta xonadon bir vaqtning o‘zida uchta platformada joylashgan va mamlakatda platformalararo deduplikatsiya hali hech kimda, shu jumladan bizda ham yo‘q.
Bozor raqamlaridan foydalanuvchilar uchun amaliy xulosa. Sonning pasporti bo‘lishi kerak: aynan nima hisoblangan — taklif yoki bitimlar; qaysi tanlanma bo‘yicha; har bir manbaning ulushi qancha; agar son model bo‘lsa, modelning aniqligi qanday (bizning tuman modelimizda o‘rtacha xatolik taxminan 18%). Busiz raqamni hatto bir oydan keyin ham taqqoslab bo‘lmaydi.
Biz maydonchalar bo‘yicha taqsimotni umumiy raqam yonida e’lon qilamiz va bozor haqidagi ma’lumotlarning har qanday manbasidan ham shuni talab qilish to‘g‘ri deb hisoblaymiz. Shu jumladan bizdan ham.
