Yangiliklar

2026-yil mart oyida O‘zbekistonda «yashil» energiya ishlab chiqarish hajmi 9,7 foizga oshib, yirik quyosh va shamol elektr stansiyalari tomonidan jami 911,7 mln kVt/soat elektr energiyasi ishlab chiqarildi. Bu haqda Energetika vazirligi xabar bermoqda.

Bu ko‘rsatkich 2025-yilning shu davriga nisbatan 92,1 mln kVt/soatga ko‘p bo‘lib, o‘tgan yil mart oyida ishlab chiqarish hajmi 830,8 mln kVt/soat bo‘lgan edi.

Ishlab chiqarilgan energiyaning asosiy qismi quyosh elektr stansiyalariga to‘g‘ri keladi. Ular 569,4 mln kVt/soat elektr ishlab chiqardi. Shamol elektr stansiyalari esa 342,3 mln kVt/soat energiya ishlab chiqarishga erishdi. «Yashil» energiya ishlab chiqarishning ortishi iqtisodiy va ekologik jihatdan ham muhim natijalar berdi. Xususan...

Endilikda «Open budjet»da g‘olib bo‘la olmagan bitta loyiha «Mening bog‘im» dasturi orqali g‘olib deb e’lon qilinadi. Bu haqda prezidentning tegishli farmoni qabul qilindi.

Hujjatga ko‘ra, loyihalarni amalga oshirishda jamoatchilik va xalq vakillarining ishtiroki kengaytiriladi. Asosiy e’tibor ekologik muhitni yaxshilash va aholining manfaatlarini inobatga olishga qaratiladi.

Shuningdek, loyihalarni hududning tuproq-iqlim sharoiti va suv ta’minotiga mos ravishda shakllantirish tizimi joriy etiladi. Bu esa ekiladigan daraxt va o‘simliklarning yashab ketish darajasini oshirishga xizmat qiladi. Farmonga muvofiq, yashil hududlarni barpo etish bilan birga ularni muntazam parvarishlash tizimi ham kuchaytiriladi. Yangi amaliyot doirasida daraxtlar ekish, ularni saqlash va barpo etilgan obyektlarning holatini nazorat qilish...

Tijorat banklari tomonidan 8-aprel kungi xorijiy valyutalarni ayirboshlash kurslari yangilandi. «Kursiv» eng yaxshi narxdagi xorijiy valyuta kurslari haqidagi ma’lumotni taqdim qiladi.

Valyuta sotib olish uchun eng qulay banklar

Valyuta sotish uchun eng qulay banklar

Eslatib o‘tamiz, avvalroq Kursiv Uzbekistan hafta davomida dollar kursi qanday o‘zgargani haqida yozgan edi.

2026-yil mart oyi holatiga ko‘ra 1 kilogramm palov tayyorlash qiymati hududlar kesimida e’lon qilindi. Bu haqda Milliy statistika qo‘mitasi xabar berdi.

Hisob-kitoblarga ko‘ra, palov tannarxi hududlarga qarab farq qilmoqda. Eng past ko‘rsatkich Qoraqalpog‘iston Respublikasida qayd etilib, u yerda 1 kg palov tayyorlash taxminan 99 ming so‘mni tashkil qiladi. Eng yuqori qiymat esa Toshkent shahrida kuzatilib, 112 ming so‘mga yetgan.

Shuningdek, Farg‘ona, Samarqand va Toshkent viloyatlarida ham palov tayyorlash nisbatan qimmatroq bo‘lsa, Sirdaryo va Andijon viloyatlarida bu ko‘rsatkich pastroq darajada shakllangan. Xorazm viloyatida esa o‘rtacha 109 ming so‘m atrofida baholangan.

Mazkur hisob-kitoblar palov tayyorlash uchun zarur mahsulotlar narxiga asoslangan bo‘lib...

Hyundai kompaniyasi yangi Hyundai Santa Fe 2027 krossoverining yangilangan versiyasini sinovdan o‘tkazmoqda. Prototip AQShning Kaliforniya shtatida yo‘llarda kuzatilgan.

Sinovdagi avtomobil dizayni qisman ochilgan. Unda vertikal LED faralar va orqa tomonda yagona yorug‘lik chizig‘i qo‘llanilgan. Bu brendning yangi dizayn uslubiga mos keladi. Eng muhim yangilik – EREV turidagi kuch qurilmasi bo‘ldi. Bu tizim elektr motor va benzin dvigatel kombinatsiyasidan iborat. Benzin dvigatel faqat generator sifatida ishlaydi va g‘ildiraklarni to‘g‘ridan to‘g‘ri harakatlantirmaydi.

Prototip kuzovida «MX5a EREV» belgisi aniqlangan. Shuningdek, qo‘shimcha zaryad porti va energiyani boshqarish elementlari ham ko‘zga tashlangan. Kutilishicha, model 2,5 litrli turbo benzin dvigatel va o‘rtacha sig‘imli batareya bilan...

Isroilda xavfsizlik vaziyati keskinlashishi ehtimoli sababli O‘zbekistonning ushbu davlatdagi elchixonasi fuqarolarga yana bir bor ogohlantirish bilan chiqdi. Bu haqda elchixonaning rasmiy sahifasida ma’lum qilindi.

Diplomatik vakolatxona barcha o‘zbekistonliklarni hushyorlikni kuchaytirishga va rasmiy ko‘rsatmalarga qat’iy amal qilishga chaqirdi.

Ma’lum qilinishicha, ayniqsa hozirgi vaziyatda Isroil front orti qo‘mondonligi tomonidan berilayotgan ko‘rsatmalar muhim ahamiyatga ega. Shu bois fuqarolardan ularni e’tiborsiz qoldirmaslik, har bir ogohlantirishni jiddiy qabul qilish so‘ralmoqda.

Elchixona tomonidan berilgan tavsiyalarga ko‘ra:

O‘zbekiston va AQSh Xalqaro moliyaviy taraqqiyot korporatsiyasi (DFC) bilan qo‘shma investitsiya platformasini ishga tushiradi. Bu haqda Prezident administratsiyasi rahbari Saida Mirziyoyeva va korporatsiya rahbari Ben Blek ishtirokidagi uchrashuvida ma’lum qilindi.

Uchrashuv davomida yirik investitsiya loyihalari portfeli muhokama qilindi. Tomonlar iqtisodiyotning ustuvor yo‘nalishlarida hamkorlikni kengaytirish masalasiga alohida e’tibor qaratdi.

Ta’kidlanishicha, DFC O‘zbekistonga amerikalik sarmoyadorlarni jalb qilishda faol ishtirok etadi. Shuningdek, tashkilot investitsiya loyihalaridagi xatarlarning bir qismini o‘z zimmasiga olish orqali investorlar uchun qo‘shimcha kafolat yaratadi.

Eslatib o‘tamiz, Kursiv Uzbekistan nashri Amerika – O‘zbekiston ishbilarmonlik va investitsiya kengashi rasmiy faoliyatini boshlagani haqida yozgan edi.

General Motors yangi Chevrolet Sonic 2027 krossoveri haqida dastlabki ma’lumotlarni e’lon qildi. Model yaqin kunlarda Braziliyada ilk bor ommaga taqdim etiladi.

Yangi Sonic kompaniyaning Janubiy Amerika bo‘limi tomonidan ishlab chiqilgan. U mintaqa bozori uchun mo‘ljallangan boshlang‘ich darajadagi krossover hisoblanadi. Avtomobil dizayni kupe uslubida ishlangan. Tashqi ko‘rinishda zamonaviy va sportiv chiziqlar qo‘llanilgan. Ishlab chiquvchilar model dizayni Chevrolet Equinox EV dan ilhomlanganini ta’kidladi.

O‘lchamlari ham e’lon qilindi. Krossover uzunligi 4230 mm, kengligi 1770 mm va balandligi 1530 mmni tashkil etadi. Bu model brend qatorida Chevrolet Onix Activ va Chevrolet Tracker orasida joylashadi.

Kompaniya vakillariga ko‘ra, avtomobil ishlab chiqishda zamonaviy...

Shavkat Mirziyoyev taniqli davlat arbobi Vyacheslav Golishev vafoti yuzasidan hamdardlik bildirdi. Bu haqda prezident matbuot xizmati xabar bermoqda.

Vyacheslav Golishev 1951-yil 4-mayda Rossiyaning Omsk shahrida tug‘ilgan. U 1972-yilda Toshkent xalq xo‘jaligi institutini tamomlab, iqtisodchi mutaxassisligini olgan. 1980-yilda esa Moskva davlat universiteti aspiranturasini tugatib, ilmiy darajaga ega bo‘lgan.

Mehnat faoliyatini matbaa sohasida boshlagan mutaxassis keyinchalik ilmiy va davlat boshqaruvi tizimida turli lavozimlarda ishlagan. U Toshkent xalq xo‘jaligi instituti hamda Davlat reja qo‘mitasi huzuridagi ilmiy muassasalarda faoliyat yuritgan.

1992 – 1995-yillarda Prezident huzuridagi Jahon muammolari instituti direktori o‘rinbosari lavozimida ishlagan. Shuningdek, Istiqbolni belgilash va statistika davlat qo‘mitasi raisining birinchi o‘rinbosari bo‘lgan...

AQSh va Eron o‘rtasida tuzilgan ikki haftalik sulh fonida global bozorda keskin o‘zgarishlar kuzatildi. WTI nefti narxi 16 foizdan ortiq tushdi. Bu haqda Onivest.com nashri xabar bermoqda.

Bozorlar bu xabarga tez reaksiya bildirdi. AQSh fond bozori indekslari kunlik pasayishni qoplab, keskin o‘sishni boshladi. S&P 500 fyucherslari 2,3 foizga, Nasdaq esa 2,7 foizga oshdi. Neft bozorida esa aksincha holat kuzatildi. Brent narxi 14 foizga tushib, $94 atrofida shakllandi. WTI esa 17 foizdan ortiq arzonlab, $95 darajasiga tushdi.

Nashr tahlilchilariga ko‘ra, agar uzoq muddatli tinchlik kelishuvi imzolansa, neft narxi yana $15 – 30 ga pasayishi mumkin.

Eslatib o‘tamiz, Kursiv Uzbekistan nashri...

Xitoyning Nio kompaniyasi Firefly 2026 elektromobilini rasman taqdim etdi. Model 7-aprel kuni sotuvga chiqdi. Narxlar $17,4 mingdan $18,2 minggacha belgilangan.

Batareyani ijaraga olish sxemasi ham taklif qilinmoqda. Bu holda avtomobil narxi $11,6 mingdan boshlanadi. Model ikki xil komplektatsiyada taqdim etildi va narxlar avvalgi versiyaga nisbatan o‘zgarmagan.

Yangilangan Firefly tashqi ko‘rinishda sezilarli o‘zgarishlarga ega. Avtomobilga yangi rang qo‘shildi. U Portugaliyaning Porto shahridagi tarixiy binolardan ilhomlangan. Shuningdek, yangi ikki rangli disklar va qora bamper elementlari paydo bo‘lgan.

Modelning uzunligi 4003 mm, kengligi 1781 mm va balandligi 1557 mmni tashkil etadi. G‘ildirak bazasi – 2615 mm. Avtomobil 92 litrli old bagaj...

Chirchiq shahrida 2 mlrd so‘mlik QQS firibgarligi aniqlandi. Bu haqda Davlat xavfsizlik xizmati (DXX) ma’lum qildi.

Ma’lum bo‘lishicha, Toshkent viloyatida faoliyat yurituvchi MChJning avval sudlangan xodimi Navoiy viloyatidagi xususiy korxona rahbari ishonchiga kirgan. U 2025 – 2026-yillarda korxona 20 mlrd so‘mga yaqin aylanmaga ega bo‘lganini ko‘rsatuvchi qalbaki hujjatlar tayyorlashni taklif qilgan. Uning aytishicha, shu yo‘l bilan korxonaga budjetdan 2 mlrd so‘m QQSni qaytarib olish mumkin bo‘lgan. Bu «xizmat» evaziga esa 340 mln so‘m talab qilingan.

Mazkur sxemada asosiy amaliyotlarni uning sherigi, Andijon shahrida yashovchi yakka tartibdagi tadbirkor bajargan. U tanishlari orqali MChJ va Navoiydagi korxona o‘rtasida soxta elektron shartnoma...

AQSh va Eron o‘rtasida ikki haftalik sulh bo‘yicha kelishuvga erishildi. Bu haqda BBC nashri ma’lum qildi. Unga ko‘ra, AQSh Eron hududiga hujumlarni vaqtincha to‘xtatadi.

Donald Tramp ushbu sulhni qo‘llab-quvvatlashini bildirgan. Uning aytishicha, agar dengiz yo‘llari ochiq qolsa, AQSh Eron hududiga hujumlarni to‘xtatadi. Shu bilan birga, Tramp bu kelishuvni AQSh harbiy operatsiyalarining muvaffaqiyati sifatida baholadi.

Eron tashqi ishlar vaziri Abbos Aroqchi ham sulhga tayyor ekanini ma’lum qildi. Unga ko‘ra, agar Eron hududiga hujumlar to‘xtatilsa, jangovar harakatlar yakunlanadi. Muzokaralar jarayonida Pokiston muhim vositachi sifatida qatnashmoqda. Bosh vazir Shahboz Sharif AQShdan belgilangan muddatni ikki haftaga uzaytirishni so‘ragan. Shuningdek, tomonlar 10-aprel kuni Islomobodda...

8-aprel sanasi nafaqat jahon san’ati va siyosatidagi yirik yo‘qotishlar, balki sport olamidagi yorqin yulduzlarning tavalludi bilan ham tarix sahifalaridan o‘rin olgan. Kursiv Uzbekistan kunning eng muhim voqealarini xronologik tartibda taqdim etadi.

1972-yili amerikalik taniqli kinoyulduz Sang Kang dunyoga keldi. U o‘zbekistonlik kinomuxlislarga, asosan, «Forsaj» filmlar seriyasidagi epchil poygachi Xan roli orqali juda yaxshi tanish. Aktyor o‘zining xotirjam va professional ijrosi bilan butun dunyo bo‘ylab millionlab avtomobil ixlosmandlari qalbida joy olgan.

1973-yilda jahon tasviriy san’atining buyuk namoyandasi, kubizm asoschisi Pablo Pikasso 91 yoshida vafot etdi. U o‘zining uzoq yillik sermahsul ijodi davomida o‘n minglab asarlar, jumladan, mashhur «Gernika» polotnosini...

Lissabonda bo‘lib o‘tgan UEFA Chempionlar ligasi chorak finalining dastlabki uchrashuvida Angliyaning «Arsenal» klubi safarda Portugaliyaning «Sporting» jamoasini 1:0 hisobida mag‘lub etdi.

Birinchi bo‘limda jamoalar, asosan, himoyaviy va ehtiyotkorona harakat qilishdi. Uchrashuvning 31-daqiqasida «Sporting» yarim himoyachisi Xidemasa Morita qo‘pollik ishlatgani uchun hakam tomonidan sariq kartochka bilan jazolandi. Tanaffusga qadar hisob ochilmadi.

Ikkinchi bo‘limda Mikel Arteta boshchiligidagi mehmonlar bosimni sezilarli darajada oshirishdi. O‘yinning 64-daqiqasida «Arsenal» yarim himoyachisi Martin Subimendi raqib darvozasini ishg‘ol qilgan edi, biroq hakamlar VAR (Video Assistant Referee) tizimi orqali golni bekor qildi.

Uchrashuv durang bilan yakunlanayotgan bir pallada londonliklar vaziyatni o‘zgartirishga muvaffaq bo‘lishdi. Hakam tomonidan qo‘shib berilgan vaqtning...

Madriddagi «Santiago Bernabeu» stadionida UEFA Chempionlar ligasining 1/4 finali doirasida «Real Madrid» Germaniyaning «Bavariya» klubini qabul qilib, imkoniyatni boy berdi.

Birinchi bo‘limning 41-daqiqasida Serj Gnabriyning himoyachilar orasidan uzatgan to‘pini Luis Diaz darvozaga aniq yo‘llab, hisobni ochdi. Ikkinchi bo‘lim boshlanishi bilanoq maydon egalari to‘pni to‘xtatishda xatoga yo‘l qo‘ydi. Natijada Maykl Olise to‘pni egallab olib, Harri Keynga pas berdi. Angliyalik hujumchi esa nishonda adashmadi.

Hisobda ortda borayotgan «Qirollik klubi» ketma-ket hujumlar uyushtirdi va 74-daqiqada o‘z maqsadiga erishdi. Trent Aleksandr-Arnold qanotdan uzatgan to‘pni Kilian Mbappe darvozaga joylab qo‘ydi. Yakuniy hisob – 1:2.

Ma’lumot uchun, jamoalarning javob bahsi 15-apreldan 16-aprelga o‘tar kechasi Myunxendagi...

Kursiv Uzbekistan 7-aprel kuni xalqaro va mahalliy maydonda yuz bergan yangiliklarni bir joyga jamladi.

O‘zbekiston Iqtisodiy erkinlik indeksida 86-o‘ringa chiqdi

The Heritage Foundation e’lon qilgan 2026 yilgi Iqtisodiy erkinlik indeksida O‘zbekiston 60,3 ball bilan 86-o‘rinni egalladi. Bu haqda Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi ma’lum qildi. Mamlakat o‘tgan yildagiga nisbatan natijasini 2,3 punktga yaxshiladi.

Mamlakatning joriy ko‘rsatkichi jahon o‘rtacha darajasi – 59,9 balldan yuqori bo‘ldi. Hisobotga ko‘ra, O‘zbekiston ayniqsa savdo va investitsiya ochiqligi bo‘yicha kuchli natijalarni qayd etgan. Open Markets blokida Trade Freedom 80,6 ballni, Investment Freedom esa 70,0 ballni tashkil qildi. Har ikkala ko‘rsatkich ham mos ravishda jahon o‘rtacha...

8-aprel kuni O‘zbekistonning ba’zi joylarda yomg‘ir, momaqaldiroq va tuman kuzatilishi mumkin. Kunduzgi harorat 13–23° atrofida, kechki harorat 3–15° iliq bo‘ladi, tog‘li hududlarda esa qor ko‘chishi va sel-suv xavfi mavjud.

Quyida ob-havo ma’lumoti viloyatlar kesimida:

O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi Instagram, Telegram, YouTube, Facebook, TikTok va boshqa platformalarda taqiqlangan manbalar hamda kontentlar bo‘yicha yangi ro‘yxatni e’lon qildi.

2026-yil 6-aprel holatiga ko‘ra, taqiqlangan resurslar soni 1837 tani tashkil etmoqda. Bu 2025-yil 8-yanvar holatiga nisbatan 244 taga ko‘p demakdir. Ushbu ro‘yxatga diniy ekstremistik, terroristik va aqidaparastlik g‘oyalari bilan bog‘liq hamda O‘zbekiston hududida tarqatilishi, saqlanishi yoki namoyish etilishi taqiqlangan materiallar kiritilgan.

Jumladan, Instagramda 121 ta, Telegramda 65 ta, YouTubeda 23 ta, Meta (Facebook)da esa 21 ta manba oshgan. TikTok, Odnoklassniki va boshqa veb-saytlarda o‘sish nisbatan kamroq bo‘lgan, shuningdek, ilk bor Threads platformasida bitta taqiqlangan manba aniqlangan.

Taqiqlangan...

Google kompaniyasi iOS qurilmalari uchun «Google AI Edge Eloquent» nomli diktafoniya ilovasini ishga tushirdi. Ilova foydalanuvchilarga nutqni matnga aylantirish va uni professional ko‘rinishda saqlash imkonini beradi.

Ilova Gemma asosidagi avtomatik nutqni tanish (ASR) modellari bilan ishlaydi va foydalanuvchi matnni jonli ko‘rishi mumkin. Pauza tugmasi bosilganda ilova «um», «ah» kabi filler so‘zlarni avtomatik tarzda olib tashlaydi va matnni silliqlaydi. Transkripsiya ostida foydalanuvchiga «Asosiy nuqtalar», «Rasmiy», «Qisqa» va «Uzoq» kabi variantlar taklif qilinadi, bu esa matnni tez va qulay tarzda o‘zgartirish imkonini beradi.

Ilova offline rejimda ham ishlay oladi, shuningdek, Gmail hisobidan kalit so‘zlar, ismlar va jargonlarni import qilish, foydalanuvchining...

O‘zbekistonda sport sohasini rivojlantirish va para sportchilar hamda homiylarni qo‘llab-quvvatlashga qaratilgan yangi rag‘batlantirish tizimi joriy etilmoqda. Bu haqda prezident matbuot xizmati ma’lum qildi.

Adaptiv sport turlari bo‘yicha kadr tayyorlash va malaka oshirish tizimi takomillashtiriladi. Gersen nomidagi Rossiya davlat pedagogika universitetining Toshkent filiali inklyuziv sport bo‘yicha tayanch oliygohga aylantiriladi. Shu bilan birga, tegishli qaror loyihasini ishlab chiqish Sport vaziri, Ijtimoiy himoya milliy agentligi direktorining birinchi o‘rinbosari hamda Paralimpiya qo‘mitasi raisiga topshirildi.

Yig‘ilishda para sportchilar natijalarida ularni doimiy qo‘llab-quvvatlab kelayotgan mutaxassislarning hissasi alohida ta’kidlandi. Endilikda o‘quv-yig‘inlar va musobaqalarda para sportchilarga hamrohlik qilgan shaxslarning transport va yashash xarajatlari qoplab beriladi, shuningdek...

Netflix bolalar uchun mo‘ljallangan yangi alohida ilova – Netflix Playground’ni ishga tushirishini e’lon qildi. Ushbu ilova Netflix obunachilari uchun taqdim etilgan bo‘lib, unda reklama va ilova ichidagi xaridlar mavjud emas.

Netflix ma’lumotiga ko‘ra, ilova bolalarga doimiy ravishda kengayib boradigan o‘yinlar kutubxonasidan foydalanish imkonini beradi. Netflix Playground dastlab mashhur bolalar ko‘rsatuvlaridagi qahramonlar ishtirokidagi o‘yinlar bilan taqdim etiladi.

Ilova sakkiz yoshgacha bo‘lgan bolalar uchun mo‘ljallangan bo‘lib, hozirda AQSh, Kanada, Buyuk Britaniya, Avstraliya, Filippin va Yangi Zelandiyada mavjud. 28-apreldan boshlab ilova butun dunyo bo‘ylab tarqatiladi. Ilova iOS va Android platformalarida ishlaydi.

Shuningdek, ilovadan mobil yoki Wi-Fi ulanishisiz ham foydalanish mumkin, bu...

Qurolli Kuchlar tizimida kitobxonlikni keng targ‘ib qilish va ma’naviy salohiyatni oshirishga qaratilgan yangi tanlov joriy etildi. Bu haqda Adliya vazirligi ma’lum qildi.

Prezident qarori bilan «Qurolli Kuchlar tizimida respublika kitobxonlik tanlovini tashkil etish chora-tadbirlari to‘g‘risida» hujjat qabul qilindi. Unga ko‘ra, 2026-yildan boshlab har yili «Ma’naviyat qalqoni» respublika kitobxonlik tanlovi o‘tkaziladi.

Mazkur tanlov 4 bosqichda tashkil etilib, unda muddatli harbiy xizmatchilar, kontrakt bo‘yicha harbiy xizmatchilar, oliy harbiy va oliy harbiylashtirilgan ta’lim muassasalari kursantlari hamda harbiy-akademik litsey o‘quvchilari alohida toifalarda ishtirok etadi.

Tanlovning respublika bosqichida har bir yo‘nalish bo‘yicha 1-o‘rinni egallagan 4 nafar g‘olib Oliy Bosh qo‘mondonning bosh sovrini...

Niderlandiyaning ING Group Rossiyadagi ING Bank (Eurasia) bo‘linmasini sotish bo‘yicha kelishuvni bekor qildi. Bu haqda kompaniya rasmiy sahifasida ma’lum qildi.

Ushbu sotuv bitimi 2025-yil yanvarida e’lon qilingan edi. ING Bank (Eurasia) aksiyalari Global Development kompaniyasiga o‘tishi rejalashtirilgan, ammo xaridorning kerakli ruxsatlarni olish imkoniyati haqiqiy emasligi aniqlangach, kelishuv bekor qilindi.

Bank xabariga ko‘ra, ING Rossiyada kelajagini ko‘ra olmagan va mamlakatdagi faoliyatini to‘xtatishga e’tibor qaratmoqda. 2022-yil fevralidan boshlab bank Rossiya mijozlari bilan yangi bitimlar tuzmaydi, operatsiyalar hajmi qisqargan va Rossiyadagi biznes boshqa tizim hamda tarmoqlardan ajratilgan.

Avvalgi rejalarga ko‘ra, bu bitim Rossiya bozoridagi faoliyatni deyarli tugatishi, Global Development esa brendni yangilagach...